پرسام فتوحی کارشناس ارشد مکاترونیک: چه بخواهیم چه نخواهیم، انقلاب صنعتی چهارم در حال وقوع است. چه خوشمان بیاید چه نیاید اتوماسیون و دیجیتالی شدن، نیروی انسانی را از رده خارج خواهد کرد و نابرابری را افزایش خواهد داد. به زبان ساده تر جوامع پیشرفته با سرعت بیشتری نسبت به قبل پیشرفت خواهند کرد و جوامع عقب مانده، بیش از پیش عقب خواهند ماند. تنها راه بقا، در این شرایط تطبیق سریع با روند پر سرعت تغییرات جهان است.

تاریخ انتشار:۱۳۹۸/۰۹/۰۳ - ۰۳:۳۹ کد خبر : 88243

پایگاه خبری تحلیلی راه مردم : 

دموکراسی در انقلاب صنعتی چهارم

پرسام فتوحی

کارشناس ارشد مکاترونیک

چه بخواهیم چه نخواهیم، انقلاب صنعتی چهارم در حال وقوع است. چه خوشمان بیاید چه نیاید اتوماسیون و دیجیتالی شدن، نیروی انسانی را از رده خارج خواهد کرد و نابرابری را افزایش خواهد داد. به زبان ساده تر جوامع پیشرفته با سرعت بیشتری نسبت به قبل پیشرفت خواهند کرد و جوامع عقب مانده، بیش از پیش عقب خواهند ماند. تنها راه بقا، در این شرایط تطبیق سریع با روند پر سرعت تغییرات جهان است.

آزادی اندیشه و انتخاب، رکنی مهم در دموکراسی

تصمیم گیری (انتخاب) تا قبل از ظهور اینترنت و رایانه در اختیار انسان بود. تصمیم گیری درباره ابتدایی ترین ارکان تا متعالی ترین بخش های زندگی در اختیار خودمان بود. تصمیم می گرفتیم برای صبحانه تخم مرغ آبپز میل کنیم یا چای و عسل. سر کار برویم یا یک روز به خودمان استراحت بدهیم و روی کاناپه راحت مان جلوی شومینه لم بدهیم و کتاب بخوانیم. تصمیم می گرفتیم که به کدام کاندیدا رای بدهیم. اما سوالی اساسی همیشه ذهن من را درگیر کرده. ما، انسان هایی هوشمند اما با دیدی کم نسبت به اتفاقات پیرامون خود هستیم. از کجا معلوم تصمیمی که امروز می گیریم بهترین، سنجیده ترین و بهینه ترین تصمیم باشد؟ از کجا معلوم تصمیم امروز صبح من مبنی بر اینکه تخم مرغ آبپز را به چای و عسل ترجیح دادم بهترین تصمیم بود؟ شاید امروز بدن من به گلوکز زیادی که داخل چای و عسل بود احتیاج داشت، شاید تخم مرغ آپز یک ساعت بعد دستگاه گوارش من را دچار اختلال کند. شاید تصمیم امروز من مبنی بر نرفتن به سر کار باعث شود اخراج شوم و تا چند ماه آینده برای تامین مخارجم دچار مشکل شوم. این را هم نمی دانم. حتی نمی دانم این کاندیدایی که قرار است ماه بعد به او رای دهم بهترین گزینه برای نسل من هست یا نه. چه میزان به وعده هایی که می دهد پای بند است؟ اصلا وعده هایی که داده در دراز مدت به نفع من خواهد بود یا خیر؟ باز هم نمی دانم. چون من به اندازه کافی آگاه نیستم و درک درستی از اتفاقات پیرامون خود ندارم.

سوالی دیگر اینکه چه کسانی روی این کره خاکی دید کاملی نسبت به اتفاقات پیرامون خود دارند و می توانند بهترین تصمیم را بگیرند؟ سیاست مداران؟‌ دانشمندان؟ نوابغ؟ مگر سیاست مدار، دانشمند یا نابغه ای می شناسید که در طول حیات خود اشتباه نکرده باشد و یا تصمیم اشتباهی نگرفته باشد؟ پس فکر میکنم پاسخم به پرسش خودم “هیچ کس” باشد. چاره چیست؟ چه کسی می تواند در این دنیای پیچیده و مملو از عدم قطعیت به ما یاری دهد؟ چه کسی می تواند ابزاری به ما ارزانی دارد تا بوسیله آن بشود بهترین تصمیم را گرفت یا حتی آینده را پیش بینی کرد؟

آیا ما بهترین تصمیم گیرنده ایم؟

اگر ابزاری وجود داشته باشد که بتواند به این به ظاهر ساده “چه تصمیمی درست خواهد بود؟” پاسخ دهد، قطعا باید ماشینی با قدرت پردازشی فوق العاده باشد که توانایی حل مسایلی پیچیده متشکل از تعداد بسیار زیادی پارامتر را داشته باشد. کافی است دوباره به این سوال فکر کنید: امروز تخم مرغ آبپز برای من بهتر است یا چای و عسل؟ به نظر شما اگر ماشینی قرار باشد به این سوال ساده پاسخ درستی دهد چند پارامتر را باید تحلیل کند؟ بیایید باهم مرور کنیم.

یک پارامتر میتواند این باشد: آیا تخم مرغ تازه است یا خیر؟ یک پارامتر دیگر: نژاد مرغی که این تخم را گذاشته چه بوده؟ مرغ در شرایط مطلوبی نگهداری شده یا خیر؟ شرایط نگهداری تخم مرغ چطور؟ آیا تخم مرغ به اندازه کافی پخته شده یا نه؟ آیا بدن من نسبت به پروتئین موجود در تخم مرغ حساسیت نشان می دهد یا خیر؟ آیا غذایی که دیشب خوردم با تخم مرغ سازگاری دارد؟ غذایی که امروز برای نهار قرار است بخورم چطور؟ فعالیت بدنی من چقدر خواهد بود؟ چند تخم مرغ برای امروز من کافی است؟ روی تخم مرغم نمک بریزم یا آویشن؟ آویشن برای دستگاه گوارش من خوب است یا بد؟ و هزاران سوال دیگر که با تحلیل هایی پیچیده باید به آنها پاسخ داد.

توجه کردید؟ برای پاسخ به سوالی چنین ساده، ماشین باید این تعداد زیاد پارامتر را تحلیل کند و به آن پاسخ بدهد، کاری که از هیچ انسانی بر نخواهد آمد. حال تصور کنید این سوال را از ماشین بپرسیم: کدام کاندیدا برای آینده من و کشورم مناسب تر هست؟ فکر می کنید ماشین برای پاسخ به این سوال چندین هزار، چندین میلیون یا حتی چندین میلیارد پارامتر را باید پردازش کند تا به پاسخی درست برسد؟ اصلا از چه روشی باید استفاده کند و یا چه میزان قدرت پردازشی احتیاج دارد؟ خبر بد اینکه چنین دستگاهی در حال حاضر وجود ندارد. اما خبر خوب اینکه ما امروز می دانیم چنین دستگاهی را چطور باید بسازیم.

در حقیقت خیلی قبل تر می دانستیم. درست سال ۱۹۴۳ اختراع رایانه های الکترونیکی بشر را قادر ساخت تا بتواند مسایلی چنین پیچیده با تعداد زیادی پارامتر را با استفاده از تئوری “شبکه های عصبی” که مبنای کاملا ریاضی داشت حل کند. جالب است بدانید تئوری “شبکه های عصبی” مبنای کار تکنولوژی است که امروزه بسیار به گوشمان می خورد. تکنولوژی دگرگون سازی به نام “هوش مصنوعی”.

هوش مصنوعی که یکی از اصلی ترین ارکان “انقلاب صنعتی چهارم” است، می تواند به ما در پاسخ دادن به سوال های بالا کمک کند. درست است در حال حاضر این تکنولوژی آنقدر پیشرفت نکرده که بتواند به این سوال که به چه کسی رای دهم پاسخ دهد، اما در سال های اخیر با پیشرفت قدرت پردازش رایانه ها و تحلیل پارامترهای بیشتر در واحد زمان هوش مصنوعی به قدری قدرتمند و همه گیر شده که می تواند چهره شما را نسبت به دیگری تشخیص داده و قفل گوشی شمارا باز کند. حتی داخل کشور با استارتاپ هایی همکاری کردم که با استفاده از هوش مصنوعی قادرند آینده بازار های مالی را پیش بینی کنند.

انقلاب صنعتی چهارم؛ چه کسی تصمیم بگیرد

تصورش کمی ترسناک و البته هیجان انگیز است که تکنولوژی که فقط چند دهه از ظهورش می گذرد و امروز قادرست آینده بازار های مالی را پیش بینی کند، چند دهه بعد قادر به انجام چه کارهایی است؟ تکنولوژی که اساس شکل گیری آن ریاضیات است. ریاضیاتی که همه می دانیم با هیچ کس شوخی ندارد، فقط طرفدار منطق و بهینه سازی است. مصلحت ندارد؛ سیاست ندارد؛ قومیت و ایدئولوژی و فرهنگ ندارد.

پس تکنولوژی هم که بر اساس ریاضیات کار کند، بدیهی است که همیشه به دنبال منطقی ترین و بهینه ترین راه حل خواهد بود. کاری که انسان به خوبی قادر به انجام آن نیست. ما آنقدرها هم که فکر می کنیم منطقی نیستیم. بسیاری از تصمیمات ما بر اساس احساس گرفته می شوند. حتی بهینه هم نیستیم. تا بحال فکر کرده اید چند درصد از غذایی که می خوریم در بدن تبدیل به انرژی میشود؟ زیر ۵۰٪، مابقی به داخل فاضلاب ها ریخته می شوند.

بدیهی است تکنولوژی پیشرفته ای مثل هوش مصنوعی که در آینده‌ای نزدیک بر اساس تخمین ها بسیار آگاه تر و بهینه تر از تمام نسل های بشر خواهد بود، با چنین موجود نا آگاه و غیر بهینه ای مثل انسان به مشکل بر خواهد خورد. حتی شاید او هم به این نتیجه برسد که انسان آگاهی کافی برای تصمیم گیری ندارد. پس بعید نیست به ما اجازه رای دادن ندهد؛ اصلا اگر دموکراسی ای برقرار باشد.

 

نظر شما

دسترسی سریع به آرشیو روزنامه

  • دسترسی سریع

  • پربازدید ترین ها

    آخرین اخبار