سیمان یا سمنت واژه‌ای است که از واژه رومی «سمنتوم» گرفته شده است و قدمت آن به پیش از میلاد مسیح می‌رسد. اولين استفاده از سيمان در ساختمان پانتئون شهر رم واقع در ایتالیا مربوط به ۲۷ قبل از میلاد، دیده شده است. در ساختمان گنبد این بنا که ۴۳ متر قطر دارد، مخلوطی از خرده‌سنگ و آهک پخته به کار رفته شده است، ولی سیمان به شکل امروز را  اولين بار بنای انگلیسی بنام ژوزف اسپدین از پختن آهک و خاک رس در حرارت بالا و آسیاب کردن آن موفق شد ابتدایی‌ترین نوع سیمان را کشف کند و آن را در تاریخ ۲۱ اکتبر ۱۸۲۴ به نام خود در انگلستان به ثبت رساند، و نام آن را «سیمان پرتلند» گذاشت.

تاریخ انتشار:۱۳۹۸/۰۸/۲۰ - ۱۹:۰۶ کد خبر : 87726

 

پژوهش و نگارش: سالار رنجبر- تحلیل گر بازار سرمایه

مهرماه ۱۳۹۸

فهرست مطالب

  • بخش اول: وضعيت صنعت سیمان در عرصه بین المللی

 

  1. تاریخچه سیمان
  2. توليد سیمان در جهان
  3. مصرف سیمان در جهان  
  • بخش دوم: وضعيت صنعت سیمان در ایران
  1. تاریخچه صنعت سیمان در ايران
  2. نقاط قوت و ضعف، فرصت ها و تهدیدهای صنعت سیمان کشور
  3. راهبردهای توسعه صنعت سیمان
  4. الزامات اجرای برنامه های توسعه صنعت سیمان
  5. وضعيت ظرفیت تولید سیمان در ایران
  6. توزيع جغرافيایی توليد صنعت سيمان در ايران
  7. شرکت های توليد سيمان در کشور
  8. مزیت نسبی توليد سیمان در ایران
  9. وضعيت طرف تقاضای سيمان، سرانه مصرف سيمان
  10. حوزه های مصرف سیمان در داخل کشور
  11. وضعيت صادرات سیمان ایران
  12. بازارهای صادراتی سیمان ایران
  13. وضعيت رقبای اصلی منطقه ای صادراتی ایران
  14. چالش های صنعت سيمان کشور
  15. وضعيت صنعت سيمان کشور در نيمه اول سال ۹۸
  • بخش سوم: وضعيت صنعت سیمان در بازار سرمایه
  • بخش چهارم: جمع بندی و نتيجه گیری

بخش اول: وضعيت صنعت سیمان در عرصه بین المللی

  1. تاریخچه سیمان

سیمان یا سمنت واژه‌ای است که از واژه رومی «سمنتوم» گرفته شده است و قدمت آن به پیش از میلاد مسیح می‌رسد. اولين استفاده از سيمان در ساختمان پانتئون شهر رم واقع در ایتالیا مربوط به ۲۷ قبل از میلاد، دیده شده است. در ساختمان گنبد این بنا که ۴۳ متر قطر دارد، مخلوطی از خرده‌سنگ و آهک پخته به کار رفته شده است، ولی سیمان به شکل امروز را  اولين بار بنای انگلیسی بنام ژوزف اسپدین از پختن آهک و خاک رس در حرارت بالا و آسیاب کردن آن موفق شد ابتدایی‌ترین نوع سیمان را کشف کند و آن را در تاریخ ۲۱ اکتبر ۱۸۲۴ به نام خود در انگلستان به ثبت رساند، و نام آن را «سیمان پرتلند» گذاشت. وی نام اين محصول را با استفاده از ترکيب دو واژه رومی «سمنتوم» و «پرتلند» نام جزیره‌ای در انگلستان که رنگ سیمان پس از سخت شدن به رنگ سنگ‌های ساحلی این جزیره در می‌آید، «سیمان پرتلند» انتخاب کرد،  و آن را برای ساخت فانوس دریایی مورد استفاده قرار داد. صنعت سیمان از صنایع کلیدی و پیش نیاز توسعه اقتصادی است به شکلی که کشورهای توسعه یافته یا در حال توسعه با احداث کارخانه های متعدد، سیمان مورد نیاز برنامه های توسعه ای خود را تولید می کنند.

  1. توليد سیمان در جهان

سرانه مصرف سیمان در هر کشور رابطه مستقیم با نرخ رشد اقتصادی آن کشور دارد؛ نسبت تناسب مصرف سیمان و نرخ رشد اقتصادی در ایران ۹۵/۰ است. به دليل سطح پایین فن آوری در صنعت سیمان، راه اندازی کارخانه های سیمان حتی در کشورهای کمتر توسعه یافته با مشکلاتی هم چون عدم امکان تأمین تجهیزات تولید یا نبود نیروی کار متخصص رو به رو نیست، و برای ایجاد یک میلیون تن ظرفیت تولید سیمان در دنیا به طور متوسط به ۱۵۰ میلیون دلار سرمایه گذاری و سه سال زمان نیاز است. از طرفی، معادن مواد اولیه مورد نیاز برای تولید سیمان نظیر سنگ آهک، و سوخت مورد نیاز نظیر گاز طبیعی یا زغال سنگ در کشورهای مختلف دنیا یافت می شود. از اين رو توسعه صنعت سیمان برخلاف صنعت پتروشیمی در هیچ منطقه ای از دنیا دارای مزیت نسبی قابل توجهی نیست.

امروزه سیمان کالای تجاری برای صادرات به کشورهای دوردست نيست و قیمت آن منطقه ای است. دولت ها در کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته تمایل به توسعه صنعت سیمان در کشورشان و جلوگیری از خروج ارزش افزوده این محصول پرمصرف دارند. از همين رو سرمایه گذاران صنعت سیمان که غالبا سرمایه گذاران بین المللی هستند، اقدام به احداث کارخانه در این کشورها می کنند.

تولید سیمان در سال ۲۰۱۴ حدود ۴۳۰۰ میلیون تن بود که با رشدی معادل ۷/۶% نسبت به سال ۲۰۱۳ روبرو شد و در اين سال کشور چین حدود ۵/۵۶% از تولید جهانی سیمان را به خود اختصاص داد، و این در حالی بود که سهم چین از تولید جهانی سیمان در سال ۲۰۱۳ حدود ۳/۵۸% بوده است.

بر اساس گزارش موسسه تحقیقاتی «آی ای سیمنت» سال ۲۰۱۵ میلادی سال خوبی برای کشورهای تولید کننده جهان نبود و بیشتر بازارهای جهانی، تقاضایی کمتر از حد انتظار از خود نشان دادند و در اين دوره نخستین افت در تقاضای جهانی در یک بازه ۲۰ ساله ثبت شد. تغییر در میزان تقاضای سیمان در سال ۲۰۱۵ منفی ۷/۱ درصد بود. چین در سال ۲۰۱۴، بیش از ۶۰ درصد از تقاضای سیمان جهان را به خود اختصاص داد و پيش بينی می شود تا سال ها، میزان تقاضای سیمان هیچ کشوری از تقاضای این ماده معدنی در چین فراتر نرود. هر چند کشور هند در حال حاضر از رشد اقتصادی بسیار بالایی برخوردار و دومین کشور پرجمعیت جهان است (۱۷ درصد از جمعیت جهان در هند زندگی می کنند)، اما میزان تقاضایش از سیمان جهان تنها ۶ درصد است. با این وجود، هند مهمترین بازار جهانی سیمان پس از چین به شمار می آید؛ به شکلی که در گزارش «آی ای سیمنت»، این دو کشور، تنها کشورهایی هستند که میزان تقاضایشان به طور جداگانه و در کنار ساير مناطق جهان مورد بررسی قرار گرفته است. اما بین دو کشور نخست متقاضی سیمان در جهان، فاصله بسیاری وجود دارد. تقاضای چین در سال ۲۰۱۴، نزدیک به ۱۰ برابر تقاضای هند بوده است. میزان تقاضای این دو کشور در سال مورد بحث به ترتیب ۲۴۶۴ میلیون تن و ۲۵۰ میلیون تن بوده است. این شکاف بزرگ نشان می دهد که رشد ملایم کنونی تقاضای سیمان هند نمی تواند باعث تبدیل شدن کشور ۷۲ ملیتی به بزرگترین مشتری سیمان جهان تا چندین سال آینده شود.

در سال ۲۰۱۷ تولید جهانی سیمان ۱/۴ میلیارد تن بود؛ و در اين ميان چین هم چنان با سهم ۵/۵۸ درصدی بزرگترین تولید کننده سیمان در دنیا بود. در سال ۲۰۱۷ ایران نیز با تولید ۶۱ میلیون تن سیمان و کلینکر در جایگاه یازدهم دنیا، هفتم آسیا و سوم خاورمیانه قرار گرفت..

تولید کشورهای تولید کننده جهانی سیمان از سال ۲۰۱۴ تا سال ۲۰۱۹ (بر حسب میلیون تن)

ردیف

نام کشور ۲۰۱۴ ۲۰۱۵ ۲۰۱۶ ۲۰۱۷ ۲۰۱۸ ۲۰۱۹
۱ چین ۲,۴۸۰ ۲,۳۵۰ ۲,۴۱۰ ۲,۳۲۰ ۲,۳۷۰ ۲,۴۸۲
۲ هند ۲۶۰ ۲۷۰ ۲۹۰ ۲۹۰ ۲۹۰ ۲۸۵,۸
۳ امریکا ۸۳,۲ ۸۳,۴ ۸۵,۹ ۸۶,۵ ۸۸,۵ ۸۰,۳
۴ ترکیه ۷۵ ۷۷ ۷۷ ۸۰,۶ ۸۴ ۷۱,۶
۵ ویتنام ۶۰,۵ ۶۱ ۷۰ ۷۸,۸ ۸۰ ۶۶,۸
۶ اندونزی ۶۵ ۶۵ ۶۳ ۶۵ ۶۷ ۷۴,۳
۷ کره جنوبی ۶۳,۲ ۶۳ ۵۵ ۵۶,۵ ۵۶ ۵۶
۸ ژاپن ۵۳,۸ ۵۵ ۵۶ ۵۵,۲ ۵۵,۵ ۵۵,۳
۹ روسیه ۶۸,۴ ۶۹ ۵۶ ۵۴,۷ ۵۵ ۶۷,۳
۱۰ مصر ۵۰ ۵۵ ۵۵ ۵۳ ۵۵ ۵۵

۱۱

ایران ۶۵ ۶۵ ۵۳ ۵۴ ۵۳ ۷۷,۹
۱۲ برزیل ۷۲ ۷۲ ۶۰ ۵۳ ۵۲

۷۲,۵۷۰-

                 منبع:   STatista2019
 

داده های سازمان مطالعات زمین شناسی آمريکا(USGS)  نشان می دهد كه در سال ۲۰۱۸ مجموع تولید سیمان جهان به رقم چهار میلیارد و ۱۰۰ میلیون تن رسید كه این رقم ۵۰ میلیون تن بیش از عملكرد سال ۲۰۱۷ بوده است.  چین با تولید بیش از ۲ میلیون و چهارصد و هشتاد تن سیمان با فاصله زیاد از سایر کشورها در رتبه اول تولید سیمان دنیا قرار دارد. پس از آن کشورهای هند، آمریکا، و ایران قرار دارد، بر این اساس ایران در رتبه چهارمین تولید کننده برتر جهانی سیمان قراردارد. آمارهای موجود حاكی از آن است كه ایران با ظرفیت بالقوه توليد ۸۶ میلیون تن سیمان در سال ۲۰۱۹ سهمی به میزان ۲ درصد از تولید جهانی سيمان را به خود اختصاص داده است و با بهره برداری از واحدهای در دست ساخت، انتظار می رود این رقم افزوده شود .

 

 

 

کشور

روند تولید و ظرفیت جهانی سیمان از سال ۲۰۱۷ تا سال ۲۰۱۹

تولید سیمان(میلیون تن) ظرفیت کلینکر(میلیون تن)
۲۰۱۷ ۲۰۱۸ ۲۰۱۹ ۲۰۱۷ ۲۰۱۸

امریکا

۸۶,۶۰۰ ۸۸,۵۰۰ ۸۰٫۳۶۰ ۱۰۷,۰۰۰ ۱۰۸,۰۰۰

برزیل

۵۳,۰۰۰ ۵۲,۰۰۰ ۷۲٫۵۷۰ ۶۰,۰۰۰ ۶۰,۰۰۰

چین

۲,۳۲۰ ۲,۳۷۰ ۲,۴۸۲ُ ۲,۰۰۰,۰۰۰ ۲,۰۰۰,۰۰۰

مصر

۵۳,۰۰۰ ۵۵,۰۰۰ ۵۵,۰۰۰ ۴۸,۰۰۰ ۴۸,۰۰۰

هند

۲۹۰,۰۰۰ ۲۹۰,۰۰۰ ۲۸۵٫۸۳۰ ۲۸۰,۰۰۰ ۲۸۰,۰۰۰

اندونزی

۶۵,۰۰۰ ۶۷,۰۰۰ ۷۴,۳۲۰ ۷۸,۰۰۰ ۷۸,۰۰۰

ایران

۵۴,۰۰۰ ۵۳,۰۰۰ ۷۷,۹۵۰ ۸۰,۰۰۰ ۸۰,۰۰۰

ژاپن

۵۵,۲۰۰ ۵۵,۵۰۰ ۵۵,۳۵۰ ۵۳,۰۰۰ ۵۳,۰۰۰

کره

۵۶,۵۰۰ ۵۶,۰۰۰ ۵۶,۰۰۰ ۵۰,۰۰۰ ۵۰,۰۰۰

روسیه

۵۴,۷۰۰ ۵۵,۰۰۰ ۶۷,۳۹۰ ۸۰,۰۰۰ ۸۰,۰۰۰

عربستان سعودی

۴۷,۱۰۰ ۴۵,۰۰۰ ۴۷,۰۰۰ ۷۵,۰۰۰ ۷۵,۰۰۰

ترکیه

۸۰,۶۰۰ ۸۴,۰۰۰ ۷۱٫۶۳۰ ۸۰,۰۰۰ ۸۲,۰۰۰

ویتنام

۷۸,۸۰۰ ۸۰,۰۰۰ ۶۶٫۸۱۰ ۹۰,۰۰۰ ۹۰,۰۰۰

سایرکشورها

۷۵۶,۰۰۰ ۷۵۹,۰۰۰ ۷۶۵,۰۰۰ ۷۱۷,۰۰۰ ۷۱۶,۰۰۰

جمع کل

۴,۰۵۰,۰۰۰ ۴,۱۰۰,۰۰۰ ۴٫۲۵۷٫۶۳۰ ۳,۸۰۰,۰۰۰ ۳,۸۰۰,۰۰۰

 

 

  1. مصرف سیمان در جهان

 

بر اساس آخرین گزارش ها نرخ رشد مصرف جهانی سیمان در سال ۲۰۱۹ به میزان ۹/۳ درصد رسید و به عبارت دیگر سرانه ی مصرف جهانی از ۵۳۹ کیلوگرم به ۶۴۰ کیلوگرم افزایش یافت. بر اساس آخرین تحلیلی که انجام شده است بازار سیمان در کشورهای حاشیه خلیج فارس، رشدی بیش از ۶% در بازه ی زمانی ۲۰۱۵تا ۲۰۱۹ داشته است. از جمله عواملی که در این بازه ی زمانی منجر به رشد بازار شده است، می توان به افزایش جمعیت، افزایش گردشگران، افزایش تقاضا برای خانه های مقرون به صرفه و توسعه شهرهای جدید اشاره کرد.

 

جمع ارزش و فروش جهانی صادراتی سیمان در سال ۲۰۱۷ به مبلغ ۱۰,۱ میلیارد دلار بوده است که کشورهای چین، تایلند و ترکیه رتبه های اول تا سوم را داشته اند.

فروش صادراتی سیمان در سال ۲۰۱۸ مبلغ ۱۱ میلیارد دلار بوده است که کشورهای آمریکا، چین و فیلیپین، رتبه های اول تا سوم را دارند. اما متاسفانه در لیست ۱۵ صادرکننده برتر جهانی سیمان ایران جایی ندارد، و این در حالی است که رقبای منطقه ای ایران در صنعت سیمان یعنی ترکیه در جایگاه سوم، امارات در جایگاه نهم و پاکستان در جایگاه دوازدهم این رتبه بندی قرار دارد.

 

 

 

۱۵ کشور صادرکننده سیمان با بالاترین ارزش حجم معاملات بر پایه دلار ۲۰۱۷

کشور میلیون دلار سهم از صادرات سیمان
۱ چین ۵۸۰,۴ ۶,۶ درصد
۲ تایلند ۵۵۰ ۶,۳ درصد
۳ ترکیه ۵۳۱ ۶ درصد
۴ آلمان ۵۰۰,۲ ۵,۷ درصد
۵ کانادا ۴۴۶,۱ ۵,۱ درصد
۶ ویتنام ۴۴۲,۶ ۵ درصد
۷ اسپانیا ۴۴۱,۹ ۵ درصد
۸ ژاپن ۳۵۸,۴ ۴,۱ درصد
۹ امارات ۲۳۹,۷ ۴ درصد
۱۰ هند ۲۳۰,۸ ۲,۷ درصد
۱۱ یونان ۲۱۰,۷ ۲,۶ درصد
۱۲ پاکستان ۲۱۰,۷ ۲,۳ درصد
۱۳ امریکا ۲۰۱,۷ ۲,۳ درصد
۱۴ ایرلند ۱۵۴,۳ ۱,۸ درصد
۱۵ کرواسی  ۱۴۸,۹ ۱,۷ درصد

 

بر اساس گزارشworld Top Exports فروش صادراتی سیمان کشورهای جهان در سال ۲۰۱۸ مبلغ ده میلیارد دلار بوده است. سهم ۱۵ کشور اول از صادرات جهانی سیمان معادل ۶۱,۳ درصد بوده است. چهار کشوری که توانستند طی سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ صادرات سیمان را افزایش بدهند عبارت بودند از: کانادا بیش از ۵۲ درصد، ایرلند بیش از ۳۹,۹ درصد، ژاپن بیش از ۵,۹ درصد و تایلند که بیش از ۳,۵ درصد نسبت به قبل صادرات سیمان بیشتری داشتند.

 

۱۵ کشور صادرکننده سیمان با بالاترین ارزش حجم معاملات بر پایه دلار  در سال ۲۰۱۸

  میلیون دلار درصد سهم از واردات سیمان  
۱ ویتنام ۱,۱ ۱۱,۱ درصد
۲ تایلند ۶۳۳,۸ ۶,۳ درصد
۳ ترکیه ۱۴,۴ ۶,۱ درصد
۴ المان ۵۴۱,۶ ۵,۳ درصد
۵ کانادا ۵۳۶,۶ ۵,۳ درصد
۶ چین ۴۹۱,۷ ۴,۸ درصد
۷ اسپانیا ۴۳۷,۸ ۴,۳ درصد
۸ ژاپن ۳۲۷,۱ ۳,۲ درصد
۹ هند ۲۹۵,۵ ۲,۹ درصد
۱۰ پاکستان ۲۶۴,۴ ۲,۶ درصد
۱۱ اندونزی ۲۳۷,۸ ۲,۳ درصد
۱۲ یونان ۲۲۶,۹ ۲,۲ درصد
۱۳ کره جنوبی ۱۹۰,۷ ۱,۹ درصد
۱۴ مکزیک ۱۸۳,۸ ۱,۸ درصد
۱۵ ایرلند ۱۷۸,۲ ۱,۸ درصد

 

محرک اصلی برای رشد بازار سیمان، افزایش سرمایه گذاری در بخش حمل و نقل است. با توجه به رشد اخیر گردشگری در این مناطق، دولت ها برای سرمایه گذاری بیشتر در سیستم حمل و نقل عمومی در حال توسعه عملياتی برنامه های هدف گذاری شده هستند، از این رو، انتظار افزایش ساخت و ساز در شبکه های راه آهن، بندرها و فرودگاه های اين منطقه و سراسر دنيا منجر به تحریک مستمر تقاضا برای سیمان در اين منطقه و سراسر دنيا در آينده خواهد شد.

بر اساس گزارشworld Top Exports در سال ۲۰۱۸ خریدهای بین المللی واردات سیمان مبلغ یازده میلیارد دلار بوده است. اسامی ۱۵ کشور وارد کننده سیمان با بالاترین ارزش حجم معاملات بر پایه دلار در سال ۲۰۱۸ در جدول زیر ملاحظه می شود:

 

۱۵ کشور وارد کننده سیمان با بالاترین ارزش حجم معاملات بر پایه دلار در سال ۲۰۱۸

نام کشور میلیون دلار سهم از واردات سیمان
۱ امریکا ۱۴۰۰ ۱۲,۴ درصد
۲ چین ۶۵۲,۱ ۵,۹ درصد
۳ فیلیپین ۵۴۰,۶ ۴,۹ درصد
۴ فرانسه ۴۰۸,۵ ۳,۷ درصد
۵ هلند ۳۷۶,۷ ۳,۴ درصد
۶ بنگلادش ۳۲۹,۴ ۳ درصد
۷ غنا ۳۲۳,۴ ۳ درصد
۸ هنگ کنگ ۳۱۶,۳ ۲,۹ درصد
۹ اسرائیل ۲۳۵,۵ ۲,۱ درصد
۱۰ سریلانکا ۲۲۸,۵ ۲,۱ درصد
۱۱ آلمان ۲۱۱,۵ ۱,۹ درصد
۱۲ استرالیا ۲۰۷,۴ ۱,۹ درصد
۱۳ سنگاپور ۱۹۵,۴ ۱,۸ درصد
۱۴ ساحل عاج ۱۷۱,۶ ۱,۶ درصد
۱۵ ایتالیا ۱۵۲,۹ ۱,۴ درصد

 

بخش دوم: وضعيت صنعت سیمان در ایران

 

  1. تاریخچه صنعت سیمان در ايران

 

اولین کارخانه سیمان کشور با نام «شرکت سيمان ری» با ظرفیت تولید روزانه ۱۰۰ تن در سال ۱۳۱۲ در شهر ری احداث شد. نظر به تقاضای بالای سیمان در کشور، واحد دوم و سوم سیمان ری با ظرفیت ۲۰۰ و ۳۰۰ هزار تن در روز به ترتیب در سال های ۱۳۱۶ و ۱۳۱۷ به مرحله تولید رسیدند.

در زمان وقوع انقلاب اسلامی ایران، ۱۳ پروژه سیمانی در کشور در حال اجرا بود؛ به رغم وقفه ایجاد شده در پیشرفت این پروژه ها، سرانجام با تکمیل این طرح ها، ظرفیت تولید سیمان کشور به ۱۷ میلیون تن در سال ۱۳۶۵ رسید. دراین بازه، کارخانه های کوچک و قدیمی نظیر سیمان ری نیز تعطیل شدند، و کشور تا سال ها با کمبود عرضه سیمان مواجه بود.

صنعت سیمان از جمله صنایعی است که نظر به رشد جمعیتی در سال های پس از انقلاب و نیاز به تأمین مسکن و نیز گسترش طرح های عمرانی به منظور بازسازی خرابی های جنگ، و به دلیل نیازهای توسعه ای کشور مورد توجه قرار گرفت و از اين رو، عزم ملی هم از جانب دولت و هم از جانب بخش خصوصی برای توسعه اين صنعت در کشور شکل گرفت؛ و صنعت سیمان به یکی از صنایع پر رونق اقتصاد کشور در دهه ۷۰ و ۸۰ بدل شد، و خوشبختانه رشد سرمایه گذاری ها در صنعت سيمان به خودکفایی در این صنعت منجر شد.

اجرای پروژه های زیرساختی و طرح مسکن مهر از مهمترین عوامل موثر بر رشد مصرف سیمان و افزايش توليد سيمان طی دوره مذکور بوده اند. هم چنین در اواخر اين دوره ثبات سیاسی و اقتصادی در عراق افزایش یافت و این ثبات توأم با اراده این کشور در بازسازی عراق موجب ایجاد یک بازار بسیار مناسب جهت صادرات سیمان به این کشور شد. به طوری که در سال ۱۳۹۲ رکورد تولید ۶۸ میلیون تن سیمان در ۹۰ درصد ظرفیت در کشور ثبت شد.

بعد از سال ۹۲ علیرغم اینکه ظرفیت تولید سیمان همچنان در کشور افزایش می یافت، به دلیل رکود در بخش مسکن و پروژه های عمرانی بازار تقاضا در داخل کشور برای این محصول با مشکلاتی مواجه شد. از سوی دیگر با ظهور گروه های تروریستی در عراق و افزایش ناامنی های سیاسی و اقتصادی در این کشور، بزرگترین بازار صادراتی ایران تحت تأثیر قرار گرفت. سیمان متأثر از بازار تقاضا تحت عوامل مذکور روند کاهشی پیدا کرد، به طوری که تولید در سال ۱۳۹۵ نسبت با اوج تولید ۲۰% کاهش یافت

در حال حاضر، بیش از ۷۰ کارخانه سیمان با مجموع ظرفیت تولید ۸۸ میلیون تن به تولید ۲۷ نوع سیمان مختلف، مطابق با استاندارهای ملی ایران می پردازند.

براساس برنامه راهبردی توسعه صنعت سیمان، چشم انداز کسب جایگاه سوم جهان با ظرفیت تولید سالیانه ۱۲۰ میلیون تن و رتبه اول در صادرات جهانی و ظرفیت تولید در منطقه توسط وزارت صمت هدف گذاری شده است.

با تکمیل طرح های در دست اجرا، ظرفیت تولید سیمان کشور در سال ۱۴۰۰ به ۹۳ میلیون تن خواهد رسید.

به علاوه، تعداد پنج طرح سیمانی هر یک با ظرفیت یک میلیون تن دارای پیشرفت فیزیک بین ۵۰ تا ۸۰ درصد در حال تکميل هستند که در صورت نیاز بازار، امکان بهره برداری از آنها ظرف مدت ۱۸ ماه وجود دارد.

بر اين اساس ظرفیت تولید بالقوه صنعت سیمان کشور در حال حاضر در مجموع ۹۸ میلیون تن است، که     می توان با افزایش تعداد روزهای کاری از ۳۰۰ به ۳۳۰ روز و نیز استفاده از مواد افزودنی نظیر سرباره فولادسازی و پوزولان، امکان افزایش سطح تولید صنعت سيمان کشور را به ۱۱۵ درصد ظرفیت اسمی کنونی نيز افزايش دارد. متأسفانه ۱۱ طرح سیمانی یک میلیون تنی با پیشرفت فیزیکی کم  نیز وجود دارد، اما برآورد می شود که کشور در دو دهه پیش رو به هیچ عنوان نیازی به کارخانه سیمان جدید ندارد.

طی سال های اخیر، ایران در بین ۲۰ کشور تولید کننده بزرگ دنیا قرار داشته و از سال ۲۰۱۴ با حدود ۴/۶۶ میلیون تن تولید، هفتمین تولید کننده سیمان در جهان و سومین تولید کننده در آسیا (بعد از چین و هندوستان) و اولین تولید کننده سیمان در خاورمیانه بوده است. کشور ایران به همراه همسایگان خود در مجموع حدود ۴۰۰ میلیون تن سیمان تولید و مصرف می کنند که اين مقدار حدود ۷ درصد تولید جهانی سيمان را شامل می شود.

برنامه های توسعه ای کشور و رشد جمعیت شهری در دهه هشتاد در کنار مزیت های نسبی ایران در زمینه انرژی و دسترسی به مواد اولیه مرغوب و ارزان قیمت، جشم انداز خوبی را برای این صنعت در افق چشم انداز ۱۴۰۴ ترسیم نموده است.

 

روند افزایش ظرفيت توليد سیمان در کشور از سال ۱۳۶۰ تا سال ۱۳۹۵

عملکرد صنعت سیمان در بخش توسعه ظرفیت تولید خوب بوده است، اما ظرفیت مازاد ایجاد شده که يکی از عوامل اصلی بسیاری از مشکلات مالی و تجاری این صنعت در سال های اخیر بوده است، ریشه در پیش بینی های جسورانه و غیرمنطبق با واقعیت های اقتصادی کشور و منطقه و جهان دارد.

در سند چشم انداز ۲۰ ساله نیز ضمن توجه به صنعت سيمان، برنامه تولید سالانه حداقل ۱۳۵ میلیون تن سیمان برای افق ۱۴۰۴ برنامه ریزی شده است.

بر اساس چشم انداز ترسیم شده برای صنعت سیمان در افق ۱۴۰۴ دستیابی به ارتقای بهره وری، افزایش توان رقابت پذیری، بهینه سازی مصرف انرژی و آب، تکمیل زنجیره ارزش و توسعه صنایع پایین دستی، ارتقای سطح کیفیت و استاندارد محصولات در سطح جهانی، دستیابی به شاخص های استانداردهای زیست محیطی به عنوان اهداف کلی در این برنامه پیش بینی شده است.

 

  1. نقاط قوت و ضعف، فرصت ها و تهدیدهای صنعت سیمان کشور

نقاط قوت:

  • توانایی صادرات
  • ارزآوری
  • کاربرد متنوع و ظرفیت بالای تولید
  • وجود مواد اولیه فراوان و با کیفیت
  • وجود دانش فنی و تولید حدود ۸۰ درصد تجهیزات موردنیاز در داخل کشور
  • دسترسی به سوخت فراوان و گاز طبیعی

نقاط ضعف:

  • مصرف انرژی بالا
  • وابسته بودن به بازارهای جانبی مانند مسکن و غیره
  • آلایندگی
  • پایین بودن بهره وری نیروی انسانی
  • ضعف تحقیق و توسعه
  • سرمایه بری بالا
  • ضعف زیرساخت های حمل و نقل و گمرکات تخصصی
  • ضعف در ساختار صادراتی و نبود نشان تجاری قابل رقابت با رقبا

فرصت ها:

  • دسترسی آسان به انرژی
  • نزدیکی به بازارهای هدف
  • امکان جذب دانش فنی و نوآوری

تهدیدها:

  • رکود اقتصادی در کشور
  • وجود محدودیت های زیست محیطی
  • وجود نوسان در قیمت نهاده های تولید
  • وجود رقبای منطقه ای
  • وجود تحریم های بین المللی
  • ضعف نظام قسمت گذاری محصول

 

  1. راهبردهای توسعه صنعت سیمان
  • توسعه و ایجاد زیرساخت های نظام یکپارچه در بخش توزیع سیمان
  • پیاده سازی استانداردها و باز مهندسی سیستم های کیفی
  • مدیریت بازار در جهت مصارف سیمان در حوزه های راه سازی
  • افزایش سهم سازه های بتنی در ساختمان سازی

 

  1. الزامات اجرای برنامه های توسعه صنعت سیمان
  2. ارتقای سطح همکاری های دیپلماتیک با کشورهای هدف از طریق رایزنان اقتصادی و بازرگانی
  3. تنظیم تفاهم نامه حمل یکسره سیمان از مبدا (کارخانه) تا کشورهای هدف مجاور
  4. عملیاتی ساختن بیمه حمل و نقل
  5. ایجاد امکانات مناسب نگهداری، تخلیه و بارگیری در پایانه های تخصصی با واگذاری زمین و زیرساخت ها به ذی نفعان
  6. تأسیس دفاتر بازرگانی سیمان در بازارهای هدف
  7. ایجاد پایانه های صادراتی سیمان تعیین گمرکات تخصصی (خاص سیمان)
  8. تسهیل انتقال وجه حاصل از صادرات از طریق شبکه بانکی بین کشورهای هدف
  9. جلوگیری از افزایش مکرر هزینه های بندری، تخلیه و بارگیری، انبارداری
  10. تدوین اجرای طرح رتبه بندی شرکت های صادراتی توسط سازمان توسعه تجارت ایران با همکاری انجمن سیمان
  11. تخصیص اعتبارات مورد نیاز برای اعطای مشوق های صادراتی بر پایه رتبه ای که به دست آمده است.

 

  1. وضعيت ظرفیت تولید سیمان در ایران

 

از مجموع ۷۲ کارخانه سیمانی که در کشور در حال فعالیت هستند؛ استان اصفهان با ۶ واحد تولیدی بیشترین ظرفیت را دارد. این استان بالغ بر ۷,۸ میلیون تن ساليانه ظرفیت تولید سیمان دارد و پس از آن، استان تهران و خراسان رضوی به ترتیب با ظرفيت توليد ساليانه ۱,۷ و ۶,۲ میلیون تن در رتبه های بعدی قرار دارند. سپس استان فارس با ۷ واحد تولیدی در مجموع از ظرفیت تولید ساليانه ۵,۷ میلیون تن سیمان برخوردار است. ظرفیت تولید بالقوه صنعت سیمان کشور در حال حاضر در مجموع ۹۸ میلیون تن است،در حال حاضر، بالغ بر ۷۰ کارخانه سیمان با مجموع ظرفیت تولید تقریبا ۸۸ میلیون تن سیمان در کشور فعال هستند. بزرگترین کارخانه های سیمان کشور به ترتیب سیمان آبیک، سیمان تهران و سیمان سپاهان هستند. بعد از چین، کشورهای هند و آمریکا بزرگترین تولید کنندگان سیمان دنیا هستند؛ ایران نیز در جایگاه یازدهم قرار دارد. کشور ایران و به همراه همسایگانش در مجموع حدود ۴۰۰ میلیون تن سیمان تولید و مصرف می کنند که حدود ۷ درصد تولید جهانی است.

وضعيت توليد سیمان در ايران از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۵

  1. توزيع جغرافيایی توليد صنعت سيمان در ايران

در یک دسته بندی ساده کشور به ۵ منطقه با در نظر گرفتن دسترسی منطقه ای (داخلی و صادراتی) تقسیم شده است. مرکز، شمال غرب، شمال شرق، جنوب غرب و جنوب شرق، که به دلیل هزینه های بالای حمل و نقل، معمولا سیمان به صورت منطقه ای تولید و مصرف می شود، و بيشتر در تقسیم بندی مناطق، دسترسی اين مناطق به بازارهای داخلی و صادراتی مدنظر بوده است. بخش مرکزی شامل استان ها و شهرهایی می شود که به لحاظ موقعیتی در قسمت مرکزی کشور قرار دارند و همجنین صادرات به بازار کشورهای همسایه برای اين کارخانجات ارزش افزوده پایینی خواهد داشت. سایر مناطق نیز با همین استدلال دسته بندی شده است، با این تفاوت که این مناطق به بازار کشورهای منطقه دسترسی دارند، و بر اساس دسته بندی مذکور سرانه تولید در هر منطقه محاسبه شده است.  بالاترین سرانه تولید در بر اساس اين تقسیم بندی مربوط به شمال شرق با ظرفیت ۱,۲۰۹ کیلوگرم به ازای هر نفر می باشد. قابل توجه است که ظرفیت تولید سیمان این بخش در سال های اخیر نیز رشد قابل توجه ای داشته است. به طور متوسط ظرفیت ایجاد شده برای تولید سیمان به ازای هر نفر در ایران ۱۰,۳۳ کیلوگرم محاسبه شده است.

پراکندگی جغرافیایی محل استقرار کارخانجات توليد سیمان در کشور                             سهم استان های کشور در توليد سیمان در سال ۱۳۹۵

 

استان اصفهان

استان اصفهان بزرگترین تولید کننده سیمان کشور است و تقریبا ۱۰ درصد سیمان کشور در این استان تولید می شود تولید و فروش سیمان در این استان متأثر از شرایط کلان کشور تا سال ۱۳۹۲ افزایش پیدا کرده و بعد از آن کاهش یافته است؛ به گونه ای که به طور مثال تولید و فروش سیمان در سال ۱۳۹۵ از سال ۱۳۹۰ هم کمتر بوده است.

  استان تهران

استان تهران دومین استان تولید کننده سیمان در کشور می باشد. طی  سالیان  اخیر، تولید و فروش سیمان در این استان کاهش قابل توجه ای داشته است.

استان فارس

استان فارس سومین تولید کننده سیمان کشور، طی  سال های اخیر بیش از ۲ میلیون تن به ظرفیت تولید آن اضافه شده است. بررسی روند تولید سیمان نشان می دهد که با وجود شرایط رکودی حاکم طی این دوره تولید سیمان در این استان رشد داشته است .

وضعیت توليد و فروش سیمان در سه استان اول اصفهان، تهران، و فارس از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵

  1. شرکت های توليد سيمان در کشور

منبع: www. Irancement.c

منبع: www. Irancement.c

منبع: www. Irancement.c

منبع: www. Irancement.com                                     

  1. مزیت نسبی توليد سیمان در ایران

تولید سیمان در ایران نسبت به کشورهای منطقه دارای مزیت نسبی می باشد که مهمترین آنها بهای پایین و دسترسی آسان به بازار منطقه می باشد.

بهای تمام شده پایین

به دلیل پایین بودن هزینه انرژی، نیروی کار ارزان و همچنین ارزان بودن مواد اولیه مصرفی، بهای تمام شده تولید سیمان در ایران نسبت به متوسط جهانی بهای تمام شده سیمان کمتر می باشد. به طوری که بهای تمام شده یک تن سیمان درایران حدود ۲۰ دلار بوده اما متوسط بهای تمام شده جهانی کمی فراتر از ۴۰ دلار است.

      دسترسی به بازارهای منطقه

هزینه حمل و نقل سیمان در مسافت های بالا بسیار گران بوده و مهمترین محدودیت در صادرات سیمان می باشد. با توجه به دسترسی آسان به کشورهای منطقه و بهای تمام شده پایین، صادرات سیمان به کشورهای همسایه امکان پذیر می باشد. مازاد سیمان تولیدی داخل کشور نسبت به مصرف داخلی، از غرب کشور به عراق، از شمال غرب به آذربایجان و ارمنستان، از شمال شرق به ترکمنستان و تاجیکستان، از شرق به افغانستان و از جنوب به کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر می شود. مهمترین متقاضی سیمان ایران، کشور عراق، و رقبای اصلی ایران در منطقه ترکیه، امارات و پاکستان می باشند.

  1. وضعيت طرف تقاضای سيمان، سرانه مصرف سيمان

سیمان یکی از مهمترین عناصر توسعه ای در تأمین زیرساخت های اقتصادی کشورها می باشد؛ به طوری که به عنوان یکی از نهاده های استراتژیک توسعه ای محسوب می شود و معمولا بین روند رشد اقتصادی کشورها و سرانه مصرف سیمان همبستگی بالایی و جود دارد. سرانه مصرف سیمان در ایران بعد از یک دوره افزایشی در سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱ به اوج خود رسید و عدد ۷۵۴ کیلوگرم به ازای هر نفر برای سال ۱۳۹۱ ثبت شد. با قرار گرفتن کشور در شرایط تحریمی، کاهش بودجه عمرانی و رکود در بخش ساختمان، مصرف در ایران کاهش یافت، به طوری که در سال ۱۳۹۵ سرانه مصرف سیمان به عدد ۵۸۸ کیلوگرم رسید که معادل عدد ثبت شده برای سال ۱۳۸۶ است.

سرانه مصرف ایران را می توان با کشورهایی مانند ترکیه و کره جنوبی که در فرایند توسعه موفق بوده اند، مقایسه نمود و این مقایسه دورنمایی نسبی از آینده مصرف در کشور را نشان خواهد داد. سرانه مصرف در ترکیه که کشوری در حال توسعه با بعد جمعیتی نزدیک به ایران است، برای سال ۲۰۱۶، ۸۴۰ کیلوگرم و سرانه مصرف سیمان کره جنوبی نیز ۱,۰۲۰ کیلوگرم برای سال ۲۰۱۵ گزارش شده است. البته سرانه مصرفی کره در این سال رشد قابل توجه ۱۷% داشته است. این در حالیست که متوسط سرانه مصرف سیمان در کره ۸۷۰ کیلوگرم می باشد.

ظرفیت ایجاد شده برای تولید سیمان در ایران ۱,۰۳۳ کیلوگرم می باشد که این مقدار ۲۳% بالاتر از سرانه مصرف ترکیه و ۱۹% بیشتر از متوسط سرانه مصرف کره جنوبی می باشد و در مقایسه با رقم ۷۴۰ کیلوگرم، رکورد سرانه مصرف سیمان در ایران هم فاصله زیادی دارد. بدین ترتیب در صورت قرارگرفتن گشور در شرایط رونق اقتصادی برآورد می شود به انداز متوسط مصرف ترکیه و کره جنوبی، در داخل کشور تقاضا ایجاد شود.

  1. حوزه های مصرف سیمان در داخل کشور

آمار مشخصی از این که در حوزه های مختلف چقدر سیمان مصرف می شود و هر بخش چه سهمی از مصرف کل سیمان کشور را تشکیل می دهد وجود ندارد. برخی از صاحب نظران مصارف عمده سیمان را در پروژه های عمرانی به خصوص سد سازی می دانند. در ادامه حوزه هایی که به نظر می آید سهم بیشتری در مصرف سیمان دارند بررسی شده اند:

ساختمان سازی

جهت محاسبه میزان مصرف سیمان در حوزه ساختمان سازی نیاز به اطلاعات ساختمان ها به تفکیک مسکونی، تجاری و اداری و طول دوره ساخت می باشد.

بنا بر گزارش مرکز آمار از تعداد پروانه های صادره از سوی شهرداری های کشور، به طور متوسط ۶۰ درصد از پروانه های صادره با اسکلت بتونی و مابقی به صورت اسکلت فلزی می باشند. هر متر مربع ساختمان با اسکلت فلزی به طور متوسط ۵۰ کیلوگرم سیمان مصرف می کند. به جز سال های ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱ که دوران رونق        بی سابقه ساخت مسکن بوده است، به طور متوسط ۲۰% از کل مصرف داخلی کشور در بخش ساخت واحدهای مسکونی مصرف شده است. در سالهای ۱۳۸۹ تا ۹۱ این نسبت به ۳۰% هم رسید.

پروژه های عمرانی کشور

مطابق بخش نامه وزارت بارزگانی، سهمیه توزیع سیمان در بخش دولتی در سالهای ۸۴، ۸۵ و ۸۶ به ترتیب ۲۵%، ۲۵%، ۳۰% بوده است. اطلاعاتی از میزان مصرف سیمان در بخش دولتی برای سایر دوره ها وجود ندارد. بدین ترتیب از داده های مربوط به پرداخت های دولت در بودجه استفاده شده است.

تا کنون متولی اجرای پروژهای عمرانی در ایران دولت بوده است. وابستگی زیاد بودجه به درآمدهای نفتی، اجرای پروژه های عمرانی و توسعه ای کشور را نیز به درآمدهای نفتی وابسته کرده است. در سال های اخیر به دلیل وجود محدودیت های بین المللی و کاهش قیمت نفت، درآمدهای دولت کم شده است. به این ترتیب نه تنها پروژه ی جدید تعریف نشده است بلکه پروژه های در حال اجرا نیز به دلیل عدم تأمین مالی متوقف شده است. آمار مربوط به پروژه های انجام شده و در حال انجام دولت منتشر نمی شود، از اين رو تنها می توان با  داده های مربوط به پرداخت های عمرانی در بودجه سالانه کشور، به این نتیجه رسید که حجم پروژه های عمرانی دولت کاهش یافته است. پرداخت های عمرانی مطابق گزارش عملکرد بودجه از نظر مبلغی روند صعودی داشته است، اما این مبالغ با لحاظ تورم کاهش قابل توجهی داشته است.

از جمله پروژه های عمرانی با مصارف سیمان که توسط دولت اجرا می شوند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ساخت جاده های کوهستانی، بزرگراه ، راه آهن ، بازسازی و احداث فرودگاه و بنادر(پروژه های وزارت راه)
  • احداث سدهای کوچک و بزرگ و طرح های آب رسانی و فاضلاب(پروژه های وزارت نیرو)
  • احداث و توسعه پالایشگاه ها و مجتمع های پتروشیمی و خطوط لوله نفت (مربوط به پروژه های وزارت نفت)
  • ساخت و توسعه شهرک های صنعتی (مربوط به پروژه های وزارت صنایع)

پروژه های شهرسازی

پروژه های شهرسازی عمدتا از طریق شهرداری ها تأمین مالی می شود. پروژه های منوریل، بزرگراه های دوطبقه، مترو، پل ها و زیرگذرها از جمله پروژه های شهرسازی هستند که سیمان زیاد مصرف  می شود. رونق در اجرای پروژه های شهری، مخصوصا در کلان شهرها یکی از گزینه های مورد توجه برای رونق این صنعت    می باشد. در کتاب بودجه شهرداری تهران اشاره ای به میزان مصرف سیمان در پروژه ها نشده است. البته اکثر پروژه های شهرداری ها نیز برون سپاری می شوند، این امر ردیابی مصرف تقریبی سیمان در پروژه های شهرسازی را مشکل می کند.   اما با نگاهی دیگر به سمت درآمدی بودجه شهرداری تهران، تقریبا نصف درآمد شهرداری از محل عوارض بر ساختمان ها و اراضی تأمین می شود. کاهش پروانه های ساختمانی صادره و رکود بخش مسکن در سال های گذشته، به طور مستقیم از طریق کاهش ساخت و ساز و هم به طور غیرمستقیم با کاهش درآمد عوارض شهرداری ها منجر به کاهش تقاضا برای سیمان می شود.

  1. وضعيت صادرات سیمان ایران

سیاست صادرات در سطح کلان از جمله سیاست هایی است که مورد تشویق دولت هاست. در ایران نیز درآمد حاصل از صادرات معاف از مالیات می باشد و تسهیلات ویژه ای برای گسترش صادرات پرداخت می شود . با این حال در صنعت سیمان به دلیل محدود بودن شعاع صادراتی، بازارهای صادراتی آن نیز محدود می شود به همین دلیل ایجاد گسترش ظرفیت با هدف صادرات در این صنعت قابل تأمل است. با قرار گرفتن در شرایط رکودی فعالان این صنعت به منظور پوشش مابه التفاوت ظرفیت تولید و مصرف مورد انتظار داخلی به دنبال گسترش بازارهای صادراتی هستند. در سال های اخیر نسبت صادرات سیمان و کلینکر به تولید به طور متوسط بیش از ۲۵ درصد بوده است. بررسی داده های ترکیه و کره جنوبی نشان می دهد این دو کشور به طور متوسط ۱۰ درصد از تولید سیمان را صادر می کنند.

روند صادرات سیمان و کلینکر ایران از سال ۱۳۸۰ تا سال ۱۳۹۵

صادرات سیمان کشور از سال ۱۳۸۸ با افزایش چشمگیری مواجه شد. روند افزایشی صادرات سیمان در سال ۱۳۹۲ با میزان ۱۴ میلیون تن سیمان و ۴,۴ میلیون تن کلینکر به اوج خود رسید که تقریبا معادل ۲۷ درصد تولید سیمان در همان سال شود. مرز طولانی ایران با عراق از یک سو، پایان جنگ امریکا با عراق در سال ۱۳۸۹ و شروع بازسازی و ایجاد زیرساخت از سوی دیگر، این کشور را به مهمترین بازار صادراتی ایران تبدیل نمود. به طوری که روند صادراتی سیمان ایران با تقاضای خارجی سیمان عراق رابطه ای مستقیم دارد. برنامه حمایتی عراق برای تولید داخلی نظیر افزایش تعرفه واردات سیمان و ایجاد نا امنی دوباره با فعالیت گروه موسوم به داعش بعد از سال ۱۳۹۲، بزرگترین بازار صادراتی ایران را تحت تأثیر قرار داده و منجر به کاهش صادرات سیمان ایران شد. با وجود گسترش بازارهای صادرات سیمان از ۷ کشور در سال های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳ به ۳۰ کشور در سال های ۹۴ و ۹۵ هم چنان روند صادرات سیمان کاهشی است.

استان های هم جوار با عراق، از آذربایجان غربی تا خوزستان همواره رتبه های اول صادرات سیمان را به خود اختصاص داده اند. در اين ميان استان کرمانشاه با سهم ۲۰ درصدی هم چنان بیشترین سهم از صادرات سيمان کشور را دارد. از دو کارخانه فعال در استان کرمانشاه ، سیمان سامان غرب با ظرفیت تولیدی ۷۰۰۰ تن سیمان در روز بزرگترین صادرکننده سیمان به عراق است و توانسته گوی سبقت را از سایر تولیدکنندگان برباید. بیشترین صادرات سیستان و بلوچستان به کشور افغانستان است. صادرات سیمان این استان از ۲۹۰ هزار تن در سال ۱۳۹۰ به ۸۸۰ هزار تن در سال ۱۳۹۵ رسیده بود. صادرات کلینکر به عنوان یک محصول میانی از ارزش افزوده مناسبی برخوردار نیست اما در سال های اخیر با کاهش صادرات سیمان، شرکت ها به صادرات کلینکر روی آوردند. از سال ۱۳۹۲ استان های خوزستان و هرمزگان نیز صادرات کلینکر را شروع کردند و سهم خود از صادرات کلینکر را افزایش داده اند. استان های بوشهر، خوزستان و هرمزگان به ترتیب جزء بزرگترین صادرگنندگان کلینکر می باشند و تقریبا نصف صادرات این محصول از واحدهای تولیدی این سه استان صورت می پذیرد.

 

  1. بازارهای صادراتی سیمان ایران

بازار صادراتی عراق

عراق بزرگترین شریک تجاری ایران در صنعت سیمان می باشد با وجود ایجاد موانع زیادی از سوی دولت عراق برای صادرات سیمان همچنان ۴۰% صادرات سیمان و ۶۵% صادرات کلینکر روانه بازار عراق می شود.

بازار صادراتی افغانستان

کشور افغانستان دومین مقصد اصلی صادرات سیمان کشور می باشد. طی پنج ساله منتهی به سال ۱۳۹۵ این کشور حدود ۶ میلیون تن سیمان از ایران وارد کرده است که ۲۱ درصد از کل سیمان صادراتی کشور می باشد.

بازار صادراتی کویت

کشورهای حاشیه خلیج فارس به خصوص کویت و قطر در دو سال اخیر جزء پنج کشور اول متقاضی سیمان و کلینکر ایران می باشند. کویت همواره متقاضی کلینکر بوده ولی از سال ۱۳۹۴ صادرات سیمان به این کشور، رشد قابل توجهی داشته است.

بازار صادراتی پاکستان

پاکستان با ظرفیت تولید ۴۵ میلیون تن سیمان یکی از بزرگترین تولید کنندگان منطقه به شمار می رود. به نظر می رسد مبادلات با این کشور به صورت سوآپ باشد.

بازار صادراتی ترکمنستان

ترکمنستان از مقاصد صادراتی واحدهای تولیدی شمال شرق کشور است. طی دوره پنج ساله منتهی به سال ۱۳۹۵ بیش از ۲,۵ میلیون تن سیمان به این کشور صادر شده است.

بازار صادراتی سایر کشورها

در راستای گسترش بازار صادراتی سیمان، کشورهای هدف گذاری شده از همسایه های مرزی فراتر رفته، کشورهایی از جنوب آسیا، آفریقای جنوبی، اروپا و … در لیست کشورها دیده می شود. کشورهایی مثل بلغارستان، سومالی و موزامبیک که حجم خوبی سیمان و کلینکر به آنجا صادر شده است. از آن جایی که سیمان کالایی تجاری نیست و به صورت منطقه ای تولید و مصرف می شود نمی توان گفت سیاست گسترش بازار به صدها کیلومتر دورتر از مرزهای کشور سیاست مناسبی باشد.

 

 

 

                                                         

 

                                                وضعیت کلی صنعت سیمان ایران از سال ۱۲۹۲ تا سال ۱۳۹۷                                                         (میلیون تن)

سال ظرفیت اسمی میزان تولید واقعی صادرات کلینکر صادرات سیمان مصرف داخلی
کلینکر سیمان کلینکر سیمان
۱۳۹۲ ۷۵,۷ ۷۷,۵ ۶۹,۷ ۶۹,۷ ۴,۵ ۱۴,۳ ۵۵,۶
۱۳۹۳ ۷۸,۶ ۷۹,۴ ۷۰,۱ ۶۶,۵ ۶,۲ ۱۲,۷ ۵۳,۶
۱۳۹۴ ۷۸,۶ ۷۹,۷ ۶۰,۲ ۵۸,۸ ۵,۰ ۱۰,۲ ۴۸,۷
۱۳۹۵ ۷۸,۷ ۸۰,۸ ۵۷,۷ ۵۵,۳ ۵,۷ ۷,۳ ۴۷,۸
۱۳۹۶ ۸۲,۴ ۸۵,۱ ۵۸,۱ ۵۵,۲ ۶,۱ ۶,۱ ۴۹,۰
۱۳۹۷ ۸۴,۶ ۸۷,۶ ۳۱,۶ ۲۸,۷ ۳,۴ ۳,۵ ۲۴,۸

                                               آمار صادرات سیمان و کلینکر ایران از سال ۱۳۹۴ تا سال ۱۳۹۶                                                                             (هزار تن)

۱۳۹۴ ۱۳۹۵ ۱۳۹۶
صادرات سیمان صادرات کلینکر صادرات سیمان صادرات کلینکر صادرات سیمان صادرات کلینکر
عراق ۶,۲۹۹ عراق ۱,۵۶۶ عراق ۳,۰۷۸ عراق ۲,۱۷۸ افغانستان ۲,۱۷۳ عراق ۱,۹۸۶
افغانستان ۱,۰۸۱ قطر ۱,۱۵۳ افغانستان ۱,۴۳۵ بنگلادش ۱,۳۷۵ عراق ۱,۵۰۲ بنگلادش ۱,۱۵۴
کویت ۷۵۶ کویت ۸۹۰ کویت ۷۸۴ کویت ۷۳۱ پاکستان ۴۸۱ کویت ۱,۰۴۴
پاکستان ۴۹۰ مصر ۳۶۰ پاکستان ۵۴۱ قطر ۲۹۵ کویت ۴۲۸ امارات ۶۲۹
سایر ۱,۳۸۳ سایر ۱,۰۲۲ سایر ۱,۴۷۱ سایر ۱,۱۴۷ سایر ۱,۵۰۰ سایر ۱,۲۰۳
جمع ۱۰,۰۰۹ جمع ۴,۹۹۱ جمع ۷,۳۰۹ جمع ۵,۷۲۶ جمع ۶,۰۸۴ جمع ۶,۰۱۶

 

 صادرات شرکت های مختلف سیمان کشور به مقصد افغانستان    (هزار تن)

۱۳۹۴ ۱۳۹۵ ۱۳۹۶
زابل ۴۴۷ زابل ۵۱۷ زابل ۶۸۰
قاین ۲۳۱ قاین ۳۳۶ قاین ۴۴۰
شرق ۱۷۷ شرق ۱۷۴ زاوه تربت ۲۰۹
خاش ۵۱ زاوه تربت ۸۵ باقران بیرجند ۱۹۱
زاوه تربت ۴۶ بجنورد ۷۱ مجد خواف ۱۸۸
لار سبزوار ۳۹ خاش ۶۳ شرق ۱۱۳۴
اصفهان ۲۴ شاهرود ۳۹ شاهرود ۷۱
شاهرود ۲۲ مجد خواف ۳۵ بجنورد ۶۶
بجنورد ۱۶ جوین ۲۷ خاش ۵۸
سایر ۲۹ سایر ۸۹ سایر ۱۵۷
جمع ۱,۰۸۱ جمع ۱,۴۳۶ جمع ۲,۱۷۳

 

بازارهای صادراتی ایران  طی سال ۱۳۹۲  تا سال ۱۳۹۵

                                     

 

  1. وضعيت رقبای اصلی منطقه ای صادراتی سیمان ایران
  • ترکیه (بازارهای اصلی روسیه، عراق، لیبی، فلسطین اشغالی و مصر)
  • امارات(بازارهای اصلی کشورهای عضوGCC، عراق و آفریقا)
  • پاکستان (بازارهای اصلی کشورهای افغانستان، سریلانکا، جنوب آفریقا، هند، عراق، تانزانیا)

نمایی از وضعيت صنعت سیمان ترکیه

ترکیه در سال ۲۰۱۴ به نتایج مثبتی دست پیدا کرد که شامل ۷۱٫۲ میلیون تن سیمان و ۶۲٫۵ میلیون تن کلینکر بود. از این میزان ۶۳٫۲ میلیون تن در بازار داخلی فروخته شد و ۷٫۷ میلیون تن صادر شد که بیانگر رشد ۸۸٫۷ درصدی فروش داخلی و رشد ۱۰٫۷ درصدی صادرات بود. در مقایسه با سال ۲۰۱۳ میزان فروش داخلی ۳٫۷ درصد رشد کرد در حالی که صادرات به میزان قابل ملاحظه ۲۰٫۵ درصد کاهش یافت.

 

ترکیه پنجمین تولیدکننده دنیا
تعداد کارخانه ۶۸
ظرفیت تولید کلین کر ۶۸ میلیون تن
ظرفیت تولید سیمان ۱۰۷میلیون تن
تولید سیمان(۲۰۱۳) ۷۴٫۴ میلیون تن
مصرف داخلی سیمان(۲۰۱۳) ۶۳٫۴ میلیون تن
صادرات سیمان (۲۰۱۳) ۱۰٫۲ میلیون تن
صادرات کلین کر(۲۰۱۳) ۲٫۲ میلیون تن
وضعیت ۲۰۱۱ ۲۰۱۲ ۲۰۱۳ درصد
تولید سیمان ۶۷٫۸ ۶۷٫۶ ۷۴٫۴ ۱۰٫۱
فروش سیمان ۵۵٫۷ ۵۶٫۷ ۶۳٫۴ ۱۱٫۸
صادرات سیمان ۱۲ ۱۰٫۶ ۱۰٫۲ (۳٫۸)

 

نمایی از وضعيت صنعت سیمان امارات

مصرف داخلی سیمان درامارات از سال ۲۰۰۹ شروع به کاهش نموده، پیک مصرف در سال ۲۰۰۸ بالغ بر ۲۰٫۸ میلیون تن بوده و با روند نزولی طی سالهای اخیر مصرف داخلی از ۱۲٫۴ میلیون تن در سال ۲۰۱۱ به ۸٫۵ میلیون تن در سال ۲۰۱۳ رسیده است. لذا این کشور از ۲۰۱۰ جهت افزایش سهم در بازارهای صادراتی برنامه ریزی نموده است.

 

 

امارات
تعداد کارخانه ۳۲(۲۲ تولید سیمان + ۱۰ تولید کلینکر)
ظرفیت تولید کلینکر ۲۶٫۵ میلیون تن
ظرفیت تولید سیمان ۴۱٫۸میلیون تن
تولید سیمان(۲۰۱۳) ۱۵٫۷ میلیون تن
مصرف داخلی سیمان(۲۰۱۳) ۸٫۵ میلیون تن
صادرات سیمان(۲۰۱۳) ۷٫۲ میلیون تن
صادرات کلینکر(۲۰۱۳) ۵٫۷میلیون تن
جمع صادرات سیمان و کلینکر ۱۲٫۹ میلیون تن

 

 

تولید و فروش داخلی صادرات
سال ظرفیت کلینکر تولید کلینکر ظرفیت سیمان تولید سیمان فروش داخلی کلینکر سیمان جمع
۲۰۱۱ ۲۴٫۱ ۱۱٫۷ ۳۵٫۶ ۱۳٫۸ ۱۲٫۴ ۲٫۸ ۱٫۱۵ ۳٫۹۵
۲۰۱۲ ۲۶٫۵ ۱۸٫۲ ۴۱٫۸ ۱۵٫۴ ۹/۱ ۴٫۳ ۶٫۳ ۱۰٫۶
۲۰۱۳ ۲۶٫۵ ۱۹٫۶ ۴۱٫۸ ۱۵٫۷ ۸٫۵ ۵٫۷ ۷٫۲ ۱۲٫۹

 

 

 

نمایی از وضعيت صنعت سیمان پاکستان

 

پاکستان
تعداد کارخانه ۲۴ کارخانه
ظرفیت تولید سیمان ۴۴٫۷۷ میلیون تن
تولید سیمان (۲۰۱۳) ۳۳٫۴۳ میلیون تن
مصرف داخلی سیمان(۲۰۱۳) ۲۵٫۰۶ میلیون تن
صادرات سیمان (۲۰۱۳) ۸٫۳۷میلیون تن
مصرف سرانه ۱۲۵ کیلوگرم
وضعیت ۲۰۱۰ ۲۰۱۱ ۲۰۱۲ ۲۰۱۳
ظرفیت سیمان ۴۵٫۵ ۴۲٫۵ ۴۴٫۸ ۴۴٫۸
تولید(حدود ۷۵% ظرفیت) ۳۴٫۲ ۳۱٫۴ ۳۲٫۵ ۳۳٫۴
مصرف داخلی ۲۳٫۶ ۲۲ ۲۴ ۲۵٫۱
صادرات سیمان ۱۰٫۷ ۹٫۴۳ ۸٫۵۷ ۸٫۳۷

 

 

  1. چالش های صنعت سيمان کشور

 

  • طرح های سیمانی جدید

مجموع مصرف بازار داخل و صادرات سیمان و کلینکر در سال ۱۳۹۶ در ايران تنها حدود ۶۱ میلیون تن بود. فاصله بین ظرفیت تولید ایجاد شده و حجم بازار در دسترس، موجب ایجاد ظرفیت مازاد قابل توجه در صنعت سیمان کشور شده است که از دلایل اصلی بحران مالی این صنعت در سال های اخیر است.   سیمان کالایی برای عرضه به بازارهای محلی به شمار می آید؛ لذا، جایابی مناسب یک کارخانه سیمان مسئله ای کلیدی است. ظرفیت تولید سیمان باید متناسب با توزیع جمعیتی کشور ایجاد می شد. تراکم زیاد کارخانه های سیمان در مناطق مرکزی و غربی کشور و محقق نشدن رشد اقتصادی پیش بینی شده در کشور موجب عدم توازن عرضه و تقاضا و در نتیجه رقابت منفی شدید مابین تولیدکنندگان سیمان شده است. هزینه قابل حمل سیمان در فواصل طولانی در مقایسه با قیمت های کنونی سیمان در جلوی درب کارخانه، مزیت فروش سیمان در استان های مجاور را محدود می کند. همچنین، احداث برخی کارخانه های سیمان در فواصل زیاد از نواحی پرجمعیت کشور اقدامی غیر اقتصادی بود که به وقوع پیوست. با بهره برداری از طرح های سیمانی جدید در سال های پیش رو، تعادل بازار، بیش از پیش به هم خواهد ریخت؛ به نظر می رسد راهکار جلوگیری از بحرانی تر شدن وضعیت سیمان، ممانعت از آغاز طرح های سیمانی جدید و نیز توقف طرح های با پیشرفت فیزیکی کم است. شایان ذکر است که ظرفیت ایجاد شده در صنعت سیمان می تواند پاسخگوی نیاز داخل در دو دهه پیش رو(حتی در صورت تحقق نرخ رشد اقتصادی بالای پنج درصد) باشد؛ از اين رو احداث کارخانه های جدید سیمان از محل تسهیلات بانکی و استفاده از یارانه انرژی به هیچ عنوان دارای توجیه اقتصادی نیست.

 

  • قیمت تولید ارزان سیمان و یارانه انرژی

صادرات سیمان به بازارهای منطقه همواره تحت الشعاع واقعیت های اقتصادی داخل کشور است، برای مثال، صادرات حدود ۲۰ میلیون تن سیمان و کلینکر به کشورهای همسایه در ابتدای این دهه همواره تحت الشعاع قیمت پایین سیمان درداخل کشور بوده است تا جایی که دولت عراق ناچار به ممنوعیت واردات سیمان از ایران با هدف جلوگیری از ارزان فروشی شرکت های سیمانی ایران شد. در حال حاضر، صادرات ۲ تا ۵/۲ میلیون تن سیمان به افغانستان نیز توسط تجار افغانستانی صورت می گیرد و تولید کنندگان ایرانی عملا بهره ای از قیمت بالای سیمان(تقریبا ۷۰ دلار به ازای هر تن) در بازار این کشور ندارد. در واقع، تجار افغانستانی با علم به مشکلات مالی شرکت های ایرانی، سیمان را با قیمت بسیار نازل جلوی درب کارخانه خریداری می کنند. از طرفی، برخی شرکت های سیمان که بازگشت سرمایه آن ها در گذشته محقق شده است، اقدام به ارزان فروشی نصف قيمت می کنند، طوری که که تجار افغانستانی می توانند هر تن سیمان را با قیمت ۸۰ هزار تومان خریداری نمایند. شایان ذکر است که یارانه انرژی برای تولید هر تن سیمان در ایران تقریبا ۲۲ دلار است. وزارت صمت تا کنون هیچ اقدامی در راستای اجرای برنامه راهبردی صنعت سیمان به خصوص در بخش صادرات نکرده است. لذا، فعال کردن رینگ صادراتی بورس کالا و انحصار صادرات سیمان توسط تولید کننده ضروری است.

حضور واسطه ها در چرخه عرضه و تقاضای سیمان کشور از دیگر چالش های این صنعت است. وجود ظرفیت مازاد قابل توجه و مشکلات مالی تولید کنندگان سیمان، شرایط را برای فعالیت واسطه ها مهیا کرده است تا سیمان را به صورت فله ای و با قیمت های بسیار نازل تا ۵۰ درصد زیر قیمت های توافقی خریداری کنند. افزایش دو تا سه برابری قیمت کیسه پلی پروپلین و نقدینگی پایین شرکت های سیمانی، سهم فروش فله سيمان را در سبد محصولات تولید کنندگان سیمان افزایش داده است. گزارش های میدانی حاکی از آن است که برخی واسطه ها به افزودن ماسه بادی به سیمان فله ای و بسته بندی مجدد آن در کیسه اقدام می کنند و از این طریق سودهای کلانی را به قیمت جان مردم کسب می کنند. نظر به نبود ساز وکار نظارتی بر فعالیت واسطه ها در صنعت سیمان و خطرات ناشی از سوءاستفاده های احتمالی، اصلاح نظام توزیع در صنعت سیمان امری ضروری است. تحقق این مهم نیازمند رعایت تمهیداتی در کوتاه مدت و بلندمدت است.

قیمت بسیار پایین گاز طبیعی که به صورت یارانه ای در اختیار صنعت سیمان قرار می گیرد، توجیه اقتصادی طرح های توسعه ای در زمینه ارتقای سطح بهره وری انرژی در صنعت سیمان را تحت الشعاع قرار داده است. از این رو صنعت سيمان می تواند محلی برای دفع پسماندهای شهری و صنعتی باشد. امکان سوزاندن بسیاری از پسماندهای جامد نظیر تایرهای مستعمل، چوب، کاغذ و مقوا و لجن فاضلاب به عنوان سوخت جایگزین در کوره های پخت کلینکر وجود دارد. هم چنین، امکان استفاده از برخی پسماندهای جامد نظیر سرباره فولادسازی به عنوان افزودنی سیمان وجود دارددر حال حاضر، توجیه اقتصادی استفاده از پسماندهای جامد در صنعت سیمان باید با لحاظ کردن هزینه های ناشی از مدیریت نامطلوب پسماندهای جامد در سایر بخش های اقتصادی برآورد شود.

سیمان محصولی با مصرف انرژی بسیار بالاست؛ برای تولید هر تن سیمان به طور متوسط ۱۳۰-۶۰ کیلوگرم از انواع سوخت های فسیلی و ۵/۱ تن انواع مواد معدنی نظیر سنگ آهک، رس، سیلیس و اکسیدآهن مصرف می شود. خوشبختانه، ایران دارای سلسله کوه های آهکی برای تأمین مواد اولیه و نیز منابع سرشار انرژی است. هزینه تولید سیمان در کشور به دلیل یارانه گاز طبیعی که در اختیار تولیدکنندگان قرار می گیرد، بسیار پایین است به نحوی که بازارهای کشورهای منطقه را تحت الشعاع قرار داده است. برخی کارخانه های سیمان مستقر در مناطق شرقی کشور به دلیل عدم دسترسی به گاز طبیعی، از مازوت برای تولید سیمان استفاده می کنند؛ البته، مازوت مصرفی این و احدها با قیمت معادل گاز طبیعی محاسبه می شود. این صنعت برای تولید هر تن سیمان بالغ بر ۱۶۰ هزار تومان یارانه انرژی دریافت می کنند، در حالی که میانگین قیمت فروش بسیاری از تولیدکنندگان در سال

گذشته حدود ۱۱۰ هزار تومان بوده است.

با توجه به اینکه گاز طبیعی سوخت رایج اکثر کارخانه های سیمان کشور است، صنعت سیمان کشور دارای سطح بالایی از استانداردهای زیست محیطی در سطح دنیاست. شایان ذکر است که اکثر تولیدکنندگان سیمان در چین، ترکیه و کشورهای اروپایی از زغال سنگ برای تولید سیمان استفاده می کنند. بخش اعظم آلایندگی صنعت سیمان مربوط به انتشار گاز CO2 می شود که ناشی از احتراق سوخت های فسیلی و نیز فرایند تکلیس سنگ آهک است. در واقع، ۸/۱ گیگا تن از مجموع ۳/۲۸ گیگا تن (معادل ۶ درصد) انتشار جهانی گاز CO2 در سال ۲۰۱۰ مربوط به صنعت سیمان است. اگرچه آلایندگی هوا در صنعت سیمان امری اجتناب ناپذیر است، اما در صورت رعایت تمهیدات مناسب امکان کنترل شدت آن وجود دارد. استفاده از پسماندهای شهری و صنعتی نظیر پلاستیک، چوب و تایرهای مستعمل و نیز استفاده از مواد جایگزین نظیر سرباره فولادسازی در خوراک کارخانه سیمان از جمله راهکارهایی است که می توان در کوتاه مدت در دستور کار قرارداد. استفاده از پسماندهای جامد به عنوان سوخت جایگزین در بسیاری از کشورهای توسعه یافته یا در حال توسعه امری رایج است به نحوی که بالغ بر ۱۶۰ کارخانه از ۲۶۰ کارخانه سیمان فعال در کشورهای اروپایی، از آن استفاده می کنند.

 

 

 

ردیف نوع سوخت کیلوتن CO2به ازای گیگاژول انرژی تولیدی
۱ کک نفتی ۵/۹۷
۲ زغال ۶/۹۴
۳ نفت ۴/۷۷
۴ گازطبیعی ۱/۵۶

 

در صورت پسماندهای جامد به عنوان سوخت جایگزین در کارخانه های سیمان، امکان استفاده از کوره های پخت کلینکر به عنوان محلی برای دفع پایدار پسماندهای جامد، صرفه جویی در مصرف انرژی و نیز کاهش حدود ۲۰ درصدی در تولید گازهای گلخانه ای وجود دارد. ایران یازدهمین تولیدکننده بزرگ گازهای گلخانه ای در جهان است. بر اساس معاهده پاریس، ایران باید چهار درصد از تولید گازهای گلخانه ای خود را از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۳۰ کاهش دهد. نظر به سهم قابل توجه صنعت سیمان در تولیدگازهای گلخانه ای، استفاده از پسماندهای صنعتی در تولید سیمان قدم موثری در راستای تحقق این مهم خواهد بود. با توجه به اینکه استفاده کنترل شده از پسماندهای جامد به عنوان سوخت جایگزین تأثیر منفی بر کیفیت و میزان تولید سیمان ندارد، نگرانی های آن دسته از فعالان سیاسی منتقد به امضای معاهده زیست محیطی پاریس تا حد زیادی مرتفع خواهد شد. به عبارت دیگر، معضل مدیریت پسماند در شهرهای بزرگ کشور می تواند به فرصتی برای افزایش سطح بهره وری انرژی در صنعت سیمان مبدل شود

  • بازارهای داخلی و صادراتی سیمان

با بهره برداری از طرح های جدید در ۵ سال اخیر، ظرفیت تولید سیمان تقریبا ۱۰ میلیون تن افزایش یافته است در حالی که اندازه بازارهای داخلی و صادراتی به ترتیب ۷ و ۶ میلیون تن کاهش یافته است. از اين رو تولید میانگین صنعت سیمان از ۹۰ درصد ظرفیت اسمی در سال ۱۳۹۲ به ۶۵ درصد ظرفیت در ۶ ماه نخست سال ۱۳۹۷ کاهش یافت. تولید محقق شده برای برخی از واحدهای سیمانی مستقر در مناطق مرکزی و غربی کشور حتی کم تر از میانگین بالا است؛ این مهم به دلیل عدم تناسب ظرفیت تولید ایجاد شده با حجم بازارهای در دسترس به دلیل تراکم کارخانه های سیمان است. دو کشور عراق و افغانستان مقاصد اصلی صادرات سیمان ایران هستند. وضع تعرفه واردات برای سیمان ایران توسط دولت عراق موجب کاهش قابل توجه صادرات سیمان به این کشور پس از سال ۱۳۹۲ شده است. این مهم به خصوص بر کارخانه های سیمان مستقر در غرب کشور که با هدف تأمین بازار عراق احداث شده اند، بسیار تأثیرگذار بود. در حال حاضر، تقریبا نیمی از صادرات سیمان کشور به صورت محصول نیمه نهایی کلینکر است که در کارخانه های مستقر در مقاصد صادراتی نظیر کویت، امارات، عراق و بنگلادش به سیمان تبدیل می شود. بخش اعظم انرژي مصرفی در فرایند تولید سیمان مربوط به مراحل منتهی به تولید کلینکر است. با احتساب قیمت گاز طبیعی صادراتی ایران، هزینه گاز طبیعی مصرفی برای تولید هر تن سیمان در کشور تقریبا ۲۲ دلار آمریکا است که بالغ بر ۲۰ دلار یارانه به آن اختصاص می یابد.

نکته حائز اهمیت آنکه صادرات سیمان صرفا به دلیل رشد نامتناسب بازار داخل کشور نیست، بلکه بخش قابل توجهی از ظرفیت های تولید ایجاد شده در راستای تحقق اهداف برنامه راهبردی صنعت سیمان به منظور کسب جایگاه سوم جهان با ظرفیت تولید سالیانه ۱۲۰ میلیون تن و رتبه اول در صادرات جهانی و ظرفیت تولید در منطقه بوده است. حال انکه اقدامات مقتضی برای تحقق این هدف انجام نشده است که موجب آشفتگی صنعت سیمان کشور در سال های اخیر شده است.

بی توجهی به واقعیت های اقتصادی در مقاصد صادراتی مهم ترین ضعف برنامه راهبردی صنعت سیمان بوده است. دسترسی به منابع ارزان انرژي، مزیت بزرگ تولید سیمان در ایران است. نکته ای که در احداث انبوه کارخانه های سیمان در غرب کشور مغفول واقع شد آن است که کشورهای هدف به خصوص عراق نیز دارای مزیت انرژی هستند. از ابتدا روشن بود که بازار عراق برای تولید کنندگان سیمان ایران دائمی نخواهد بود، زیرا دولت عراق دیر یا زود اقدام به بازگشایی و توسعه صنایع سیمان کشور خود می کرد تا ارزش افزوده این محصول در اقتصاد این کشور به چرخش درآورد. بی توجهی به سرمایه گذاری مشترک در طرح های سیمانی با هدف پایدارسازی بازار عراق مهم ترین خطای راهبردی سرمایه گذاران داخلی صنعت سیمان بود که موجب از دست رفتن بازار این کشور شد.  با افزایش ظرفیت مازاد در صنعت سیمان، قیمت سیمان صادراتی به عراق به شدت افت پیدا کرد طوری که دولت عراق ناچار به وضع تعرفه با هدف کنترل قیمت سیمان در این کشور شد. در کنار مسائل سیاسی و کارآمدی دیپلماسی اقتصادی ترکیه به عنوان رقیب منطقه ای ایران در بازار عراق، واقعی کردن قیمت سیمان پیش نیاز ایجاد توجیه اقتصادی لازم برای توسعه صنعت سیمان در این کشور بود که مورد توجه دولت عراق قرار گرفت. متأسفانه، عدم اجماع شرکت های سیمانی ایرانی و ادامه رقابت منفی در بازار عراق، موجب کاهش صادرات سیمان به عراق، جایگزینی کلینکر به جای سیمان به عنوان محصول صادراتی و درنهایت ارزان فروشی منابع معدنی و انرژی کشور شد.. از طرف دیگر، سهم بازار ۲ تا ۵/۲ میلیون تنی تولیدکنندگان ایرانی از بازار افغانستان نیز به دلیل رقابت منفی تولیدکنندگان سیمان مستقر در شرق کشور، در شرف از دست رفتن است.

 

  • مکان یابی و حمل و نقل سیمان

ناوگان حمل و نقل و جاده ای ترانزیتی کشور متناسب با اهداف تعیین شده در برنامه راهبردی بخش صنعت توسعه پیدا نکرده اند. همچنین، نزدیکی کارخانه ها به جاده های ترانزیتی اصلی در مکان یابی برخی کارخانه ها در نظر گرفته نشده بود، و موجب افزایش هزینه های حمل سیمان از محل کارخانه به بازارهای هدف شده است.

کسب رتبه اول صادراتی در جهان با عرضه ۳۲ میلیون تن سیمان به کشورهای منطقه (۱۴۰۴)، هدف جسورانه ای بود که یکی از پیش فرض های طراحی نقشه راه توسعه صنعت حمل و نقل قرار گرفت. در سال های گذشته، درهای کشورهای منطقه یکی پس از دیگری به روی سیمان ایران که با سوخت یارانه ای تولید و با مشوق های صادراتی به بازار این کشورها عرضه می شود، بسته می شود.پ

متوسط قیمت فروش سیمان در ده شرکت برتر سیمانی در سال ۱۳۹۵

نظام قیمت گذاری سیمان

نظام قیمت گذاری سیمان در کشور اساسا هیچ تناسبی با رویه های جهانی ندارد. نسبت قیمت فولاد به سیمان در منطقه خلیج فارس تقریبا برابر هفت است، اما این نسبت در ایران در آبان ماه ۱۳۹۷ به ۳۰ رسید(با احتساب ۴۵۰۰ تومان برای هر کیلوگرم فولاد و ۱۵۰ هزار تومان برای هر تن سیمان)، در حالی که نسبت قیمت فولاد به سیمان در سال ۱۳۹۰ برابر با ۲۰ بود؛ به عبارت دیگر، افزایش قیمت سیمان در سال های اخیر کمتر از افزایش قیمت فولاد بوده است. در واقع، قیمت سیمان در کشور با احتساب رویه های جهانی، باید حدود ۶۰۰ هزار تومان در هر تن باشد تا از منظر سرمایه گذاری دارای توجیه اقتصادی باشد. با مدیریت سطح تولید، امکان افزایش قیمت ها وجود دارد. مدیریت یکپارچه بر عرضه سیمان با هدف مدیریت ظرفیت مازاد صنعت سیمان و جلوگیری از رقابت منفی شرکت های سیمان در کشور و منطقه باید صورت پذیرد. اهمیت این موضوع به خصوص در شرایط کنونی که مصرف سیمان در داخل کشور به دلیل رکود در بخش ساختمانی و پروژه های عمرانی محدود است، دارای اهمیت دو چندان است. بالغ بر ۶۵ درصد صنعت سیمان در مالکیت نهادهای عمومی است؛ نظر به اینکه مالکان واقعی سرمایه این نهادها آحاد مردم ایران هستند، ایجاد نظم اقتصادی در صنعت سیمان و صیانت حداکثری از منابع انرژی و معدنی کشور منطقا باید اولویت اصلی این نهادها باشد. به رغم سوءمدیریت های بعضا مغرضانه در سطح شرکت های سیمانی، خوشبختانه مدیران ارشد هلدینگ های سرمایه گذاری صنعت سیمان از کنترل سطح تولید و خودداری از رقابت منفی مابین شرکت های تابعه حمایت می کنند؛ در واقع، ناکارآمدی وزارت صمت، در ایجاد پنجره واحد برای مدیریت صنعت سیمان در دهه اخیر موجب عدم تحقق این مهم شده است. به علاوه، یارانه گاز طبیعی برای تولید هر تن سیمان بالغ بر ۲۰ دلار است که دولت در اختیار کارخانه های سیمان قرار می دهد؛ روشن است که تولید و فروش سیمان با قیمت های کنونی تنها در صورت بهره مندی از یارانه انرژی دارای توجیه اقتصادی خواهد بود. از اين رو شرکت های سیمانی تا زمانی که از یارانه انرژی استفاده می کنند، موظف به رعایت مقررات ابلاغی از سوی دولت(یا نهادهای تحت نظارت دولت) هستند.

برای تولید هر تن فولاد به روش احیای مستقیم حدود ۳۰۰ مترمکعب گاز طبیعی مورد استفاده قرار می گیرد؛ به عبارت دیگر؛ شرکتی نظیر فولاد خوزستان برای تولید هر تن فولاد حدود ۶۰۰ تومان یارانه گاز طبیعی از دولت دریافت می کند.

  • تحریم های ایالات متحده امریکا

تحریم های ایالات متحده امریکا علیه کشورمان از دیگر وقایعی است که بر اقتصاد کشور تأثیرگذار است. شوک ارزی در سال گذشته موجب شد آن دسته از طرح های در دست احداث که هزینه های ارزی آن تکمیل نشده است، از منظر اقتصادی فاقد توجیه اقتصادی شوند به نحوی که پروژه های با پیشرفت کم کاملا متوقف شدند. آن دسته از پروژه هایی که در بخش کارهای ساختمانی دارای پیشرفت فیزیکی بالا هستند، به دلیل عدم تخصیص ارز، قادر به خرید تجهیزات نیستند. عمده هزینه های ارزی کارخانه های سیمان فعال مربوط به تأمین آجر نسوز کوره پخت کلینکر و لوازم یدکی می شود؛ روشن است که کارخانه های قدیمی هزینه های ارزی بیشتری دارند. انجمن کارفرمایی صنعت سیمان هزینه های ارزی این صنعت را سالیانه حدود ۳۰ میلیون دلار برآورد کرده است.

ابلاغ دستورالعمل پیمان سپاری ارزی توسط بانک مرکزی تأثیری بر صادرات ریالی سیمان نداشته است؛ ارزش  گمرکی سیمان ۲۹ دلار در هر تن تعیین شده است.

رقابت منفی تولید کنندگان سیمان کشور موجب جذابیت تجارت سیمان با ایران شده است به نحوی که عمده صادرات سیمان کشور توسط تجار غالبا غیرایرانی صورت می گیرد و تولید کننده سهم چندانی از ارزش افزوده این کالا ندارد. تجار با استفاده از کارت های بازرگانی متعدد(کارت های بازرگانی یک بار مصرف) اقدام به صادرات سیمان بدون بازگرداندن ارز به کشور می کنند.

اگرچه صادرات سیمان با ارزش گمرکی ۲۹ دلار در شرایط کنونی دشوار است، در صورت ایجاد نظام مدیریت یکپارچه عرضه در صنعت سیمان، فعال شدن رینگ صادراتی بورس کالا و ممنوعیت صادرات سیمان توسط تجار، امکان افزایش ارزش گمرکی این محصول تا ۵۰ دلار نیز وجود دارد.

 

روند قیمت سیمان در ایالات متحده از سال ۲۰۰۷ تا سال  ۲۰۱۹

قیمت سیمان در ایالات متحده(دلار) ۲۰۰۷ ۲۰۰۸ ۲۰۰۹ ۲۰۱۰ ۲۰۱۱ ۲۰۱۲ ۲۰۱۳ ۲۰۱۴ ۲۰۱۵ ۲۰۱۶ ۲۰۱۷ ۲۰۱۸ ۲۰۱۹
۱۰۴ ۱۰۳,۵ ۹۹ ۹۲ ۸۹,۵ ۸۹,۵ ۹۵ ۱۰۵ ۱۰۶,۵ ۱۱۱ ۱۲۱ ۱۲۶,۵ ۱۳۹

 

وجود حدود ۲۸ میلیون تن ظرفیت مازاد در صنعت سیمان موجب رقابت منفی شرکت های ایرانی در بازارهای داخلی و صادراتی شده است؛ در سال جاری، قیمت سیمان تیپ ۲ فله جلوی درب کارخانه در بازه ۱۰۰ تا ۱۱۵ هزار تومان در هر تن بوده است. قیمت سیمان در ایران کمتر از ۲۰ درصد قیمت سیمان در کشورهای همسایه است، اما تولید کنندگان ایرانی بهره ای از قیمت بالای سیمان در کشورهای همسایه     نمی برند و تجار بازیگران اصلی حوزه صادرات هستند. در این میان، برخی شرکت های سیمانی گوی سبقت در ارزان فروشی را از رقبا ربودند و سیمان را با قیمت کمتر ۸۰ هزار تومان در هر تن عرضه می کند. در نتیجه، تجار افغانستانی می توانند سیمان را با قیمت ۸ دلار در هر تن از ایران تأمین نمایند و با صرف حداکثر ۱۰ دلار، سیمان را با قیمت ۷۵ دلار در هر تن به صورت عمده در بازار افغانستان عرضه نمایند. لازم به یادآوری است که بیش از ۲۰ دلار یارانه انرژی برای تولید هر تن سیمان در اختیار تولیدکنندگان قرار می گیرد؛با احتساب صادرات بالغ بر ۱۴ میلیون تن سیمان و کلینکر در سال جاری، دولت سالیانه بیش از ۲۸۰ میلیون دلار یارانه انرژی به کشورهای همسایه صادر می نماید. در نهایت آنکه ارزان فروشی سیمان هیچ سنخیتی با تولید آلومینیوم به عنوان انرژی جامد ندارد؛ اگرچه استفاده حداکثری از مزیت گاز طبیعی در منطقه خلیج فارس برای تولید آلومینیوم و صادرات به بازارهای بین المللی دارای منطقی کاملا روشن است، اما صرف هزینه های کلان برای ایجاد زیرساخت های مورد نیاز جهت تولید سیمان در شرق یا شمال شرق کشور و صادرات آن مصداق بارزی از سوءمدیریت در صنعت سیمان است. با عنایت به توضیحات فوق که به تفصیل در بخش های مختلف این گزارش بررسی شده است، مدیریت سطح تولید با هدف ایجاد توازن بین عرضه و تقاضا و جلوگیری از رقابت منفی شرکت های سیمان ضروری است.

سیمان کالایی با قابلیت صادرات بسیار محدود است؛ بازارهای صادراتی سیمان کشور غالبا محدود به کشورهای همسایه می شود. میانگین قیمت سیمان در افغانستان، پاکستان و عراق به ترتیب حدود ۷۵، ۷۰ و ۱۰۰ دلار در هر تن است. تولیدکنندگان ایرانی بهره ای از قیمت بالای سیمان در کشورهای همسایه ندارند. تجار ایرانی و غیرایرانی می توانند سیمان را با قیمت معادل ۸ تا ۱۳ دلار به صورت ریالی جلوی درب کارخانه یا از بازار ایران تأمین کنند و با قیمت بالای ۵۰ دلار به صورت عمده در بازارهای منطقه به فروش برساند. به عبارت دیگر ، شرکت های سیمانی ایرانی با حاشیه سود حدود ۵ دلار در هر تن به تولید می پردازند در صورتی که تجار می توانند ۳۰ تا ۳۵ دلار در تن( با احتساب هزینه های حمل و …) سود کنند. صادرات ریالی سیمان موجب شده است که صنعت سیمان حتی نتواند ارز لازم برای تأمین مواد مصرفی فرایند تولید خود را تأمین نماید در حالی که این صنعت پتانسیل سالیانه ۷۰۰ میلیون دلار ارزآوری را دارد.

تجار می توانند سیمان را با قیمت یارانه ای در بازار ایران خریداری کنند و اقدام به صادرات با قیمت های نازل نمایند. تعیین ارزش گمرکی بالا برای سیمان با مکانیسم پیمان سپاری ارزی نیز به هیچ عنوان کارآمد نیست، به دلیل ضعف های موجود در فرایند ارزیابی مالی متقاضیان کارت بارزگانی، اقتصاد کشور در ماه های گذشته با  پدیده ای به نام (کارت بازرگانی یکبار مصرف) مواجه شده است؛ تجار ایرانی و غیر ایرانی با پرداخت مبلغ ناچیز  می توانند با استفاده از کارت بارزگانی و بدون رعایت ارزش گمرکی کالا (یا ضمانت بازگشت ارز به اقتصاد کشور) اقدام به صادرات سیمان نمایند. برای مثال، بخش قابل توجهی از صادرات سیمان به افغانستان و اربیل عراق توسط تجار غیرایرانی و بدون رعایت ارزش گمرکی ابلاغی صورت می گیرد. از طرفی، بر خلاف بسیاری از محصولات معدنی، بازارهای صادراتی سیمان محدود به بازارهای منطقه است و تجار ایرانی نقش قابل توجهی در بازاریابی ایفا نمی کنند. تجار ایرانی و غیرایرانی هیچ نقش سازنده ای در صادرات سیمان ایران ندارند.

گاز طبیعی سوخت اصلی مورد استفاده در صنعت سیمان کشور است. به طور میانگین، حدود ۱۰۴ مترمکعب گاز طبیعی برای تولید هر تن سیمان در کشور مصرف می شود که با احتساب قیمت ۱۰۰ تومان برای هر متر مکعب گاز طبیعی یارانه ای، هزینه سوخت  در تولید هر تن سیمان حدود ۱۰,۴۰۰ تومان است. قیمت هر متر مکعب گاز طبیعی صادراتی ایران حدود ۲۱ سنت دلار است که با احتساب ۸۰۰۰ تومان برای هر دلار آمریکا قیمت آن معادل ۱۶۸۰ تومان است؛ دولت حدود ۱۶۴ هزار تومان یارانه برای تولید هر تن سیمان در اختیار صنعت سیمان قرار می دهد. در واقع، قیمت سیمان در کشور حتی از یارانه انرژی مصرفی نیز کمتر بود.

در تیر ماه ماه سال جاری نرخ سیمان با حضور کلیه مدیران عامل شرکت های تولید کننده سیمان و کارشناسان این بخش ۳۰% افزایش پیدا کرده است. بر اين اساس قيمت يک پاکت سيمان خاکستری تیپ دو ۱۲۰ هزار ریال و حداکثر ۱۴۳ هزار ریال و به صورت فله برای هر تن حداقل ۱ ميليون و ۹۵۵ هزار و ۸۰۰ ريال  و حداکثر ۲ ميلیون و ۲۵۵ هزار ريال قيمت گذاری شده است. همین امر سبب شد تا فعالان بازار که در ماه های گذشته انتظار افزایش ۳۰ درصدی نرخ افزایش سیمان را داشتند با حضور سنگین نهادهای سیمانی تقریبا تمامی این نمادها را هر روز تا سقف قیمت روزانه رشد دهند.

  1. وضعيت صنعت سيمان کشور در نيمه اول سال ۹۸

صنعت سیمان در شش ماهه نخست سال ۹۸ تقریبا ۳۴ میلیون و ۴۱۷ هزار تن کلینکر تولید کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد ۴/۸% داشته است. تولید سیمان در همین مدت سی میلیون و ۵۷۰ هزار تن بوده که ۶/۶% بیشتر از تولید سیمان در شش ماهه سال قبل بوده است. مصرف داخلی سیمان حدود ۲۷ میلیون و ۳۷۴ هزار تن بوده که ۷% نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته. صادرات کلینکر در این دوره ۳ میلیون ۷۸۵ هزار تن بوده که ۲/۳% بیشتر از کلینکر مدت مشابه سال قبل بوده است. صادرات سیمان در این دوره ۲ میلیون و ۸۵۸ هزار تن بوده که ۸/۱۷% نسبت به دوره مشابه سال قبل کاهش داشته، در مجموع صادرات سیمان و کلینکر ۶ میلیون و ۶۴۳ هزار تن بوده که حدود ۷% کمتر از سال قبل بوده است. ولی در کل تحویل سیمان اعم از فروش داخلی و صادرات حدود ۸% نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته است. رشد ۸% حجم فروش سیمان در کنار افزایش نرخ سیمان نسبت به سال قبل به معنای رشد با اهمیت سود آوری سیمانی ها  نسبت به سال ۹۷ بوده و به نظر می رسد سود تحقق یافته سیمانی ها در ۶ ماهه اول سال از پیش بینی ها بالاتر بوده است.

 

 

وضعیت صنعت سیمان کشور در نیمه اول سال ۹۸

 

بخش سوم: تحلیل صنعت سیمان در بازار سرمایه

 

صنعت سیمان از جمله صنایعی با سابقه طولانی در بازار سرمایه ایران است. سیمان تهران، شمال، کرمان و شرق از شرکت های پیش تاز این صنعت در بورس می باشند که در دهه ۴۰ و ۵۰ در این بازار عرضه شده اند.

ارزش بازار صنعت سیمان در تاریخ ۲۲/۷/۹۸ مبلغ ۱۸۴,۰۳۷,۹۸۱,۵۷۴,۲۹۱ است، در همین مقطع زمانی ارزش کل بازار بورس اوراق بهادار ۱۱,۳۳۰,۷۷۷,۲۷۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال است، بر این اساس نسبت سهم ارزش بازار صنعت سیمان به ارزش کل بازار بورس اوراق بهادار حدود ۱,۶۳% می باشد.

 

نام شرکت ارزش بازار(ریال)
سیمان خوزستان ۶,۶۰۲,۴۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان هرمزگان ۸,۱۸۶,۳۶۸,۰۰۰,۰۰۰
توسعه صنایع سیمان ۱۳,۹۵۸,۴۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان خزر ۲,۷۵۴,۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان تهران ۲۲,۸۷۰,۷۵۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان شرق ۵,۸۱۶,۶۰۳,۵۲۰,۰۰۰
سیمان فارس و خوزستان ۲۵,۲۳۳,۷۵۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان آرتا اردبیل ۳,۱۸۷,۶۸۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان ایلام ۳,۳۴۹,۰۸۷,۵۰۰,۰۰۰
سیمان بجنورد ۴,۰۸۶,۸۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان بهبهان ۳,۸۳۵,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان داراب ۳,۸۰۲,۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان شاهرود ۴,۶۳۷,۲۵۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان سفید نی ریز ۲,۲۵۷,۹۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان شمال ۳,۶۱۳,۳۱۴,۴۰۷,۳۹۱
سیمان صوفیان ۳,۵۴۹,۷۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان کردستان ۵,۷۵۷,۴۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان کرمان ۴,۴۰۶,۹۵۰,۸۰۰,۰۰۰
سیمان ارومیه ۴,۲۶۹,۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان اصفهان ۴,۹۴۶,۴۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان درود ۱,۶۵۵,۵۷۹,۰۴۶,۹۰۰
سیمان دشتستان ۱۲,۳۱۵,۶۶۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان فارس نو ۶,۵۵۵,۰۰۰,۰۰۰
سیمان قائن ۶,۲۲۳,۷۵۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان فارس ۴,۹۴۳,۷۹۴,۰۰۰,۰۰۰
سیمان غرب ۴,۱۰۹,۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان هگمتان ۳,۸۰۵,۴۴۴,۳۰۰,۰۰۰
سیمان خاش ۲,۴۲۳,۶۲۵,۰۰۰,۰۰۰
سیمان مازندران ۶,۰۹۱,۰۲۰,۰۰۰,۰۰۰
سیمان سپاهان ۵,۳۴۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰
جمع کل ۱۸۴,۰۳۷,۹۸۱,۵۷۴,۲۹۱

 

روند تغییرات شاخص صنعت سیمان در مقایسه با شاخص کل بازار در بازه زمانی سه ماهه و یکساله در نمودارهای زیر مشاهده می شود:

 

مقایسه بازده شاخص صنایع در بازه های سه ماهه، شش ماهه،یکساله در بورس اوراق بهادار
شاخص بازده سه ماهه بازده شش ماهه بازده یکساله
شاخص قیمت هم وزن ۴۰,۴۶ ۱۰۰ ۱۷۶,۴۶
شاخص ۵۰ کشور فعال تر ۲۳,۴۱ ۴۲,۳۹ ۵۳,۵۶
شاخص بازار اول ۲۳,۸۵ ۴۶,۹۰ ۶۳,۵۱
شاخص  زراعت ۱۷,۴۶ ۲۶۹,۷ ۷۶,۷۶
شاخص رایانه ۱۳,۳۸ ۳۴,۴۷ ۴۲,۱۵
شاخص خودرو ۳۰,۱۷ ۶۶,۲۴ ۱۰۰,۱۶
شاخص رادیویی ۲۵,۹۰ ۶۴,۳۱ ۸۳,۲۸
شاخص بازار دوم ۲۸,۶۲ ۵۹,۶۱ ۷۹,۹۰
شاخص سیمان ۳۶,۴۶ ۵۹,۲۷ ۱۴۸,۲۸
شاخص انبوه سازی ۵۶,۶۷ ۹۶,۶۵ ۱۱۸,۱۰
شاخص فلزات اصلی ۲۰,۵۳ ۳۳,۳۵ ۴۸,۶۷

 

با مقایسه بازده شاخص صنایع در بازه های سه ماهه، شش ماهه،یکساله در بورس اوراق بهادار ملاجظه می شود که شاخص صنعت سیمان طی بازه شش ماهه بیش از  ۵۹ درصد و در بازه یکساله بیش از  ۱۴۸ درصد بوده است،

 

  جدول مقايسه ای مبلغ فروش و بهای تمام شده شرکت های سيمانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار(ميليون ريال)

نام شرکت ۲۹/۱۲/۹۴ ۲۹/۱۲/۹۵ ۲۹/۱۲/۹۶ ۲۹/۱۲/۹۷ پيش بينی۲۹/۱۲/۹۸
مبلغ فروش بهای تمام شده مبلغ فروش بهای تمام شده مبلغ فروش بهای تمام شده مبلغ فروش بهای تمام شده مبلغ فروش بهای تمام شده
سیمان خزر ۴۹۱,۴۶۸ ۴۱۵,۱۰۹ ۶۳۹,۲۰۴ ۴۷۲,۶۲۵ ۶۴۵,۶۰۷ ۴۶۹,۸۳۸ ۹۶۸,۶۴۱ ۶۸,۵۲۹    
سیمان مازندران ۱,۳۱۱,۱۴۹ ۹۰۶,۴۲۷ ۱,۰۵۸,۵۲۰ ۶۶۴,۶۳۲ ۱,۳۹۳,۸۰۵ ۷۸۱,۸۴۲ ۱,۴۴۴,۵۸۱ ۱,۰۰۱,۰۵۲ ۱,۷۸۳,۷۱۹ ۱,۲۶۹,۰۰۶
سیمان شرق ۱,۲۸۸,۹۲۲ ۱,۲۱۰,۷۱۳ ۱,۲۱۵,۲۰۰ ۱,۱۴۳,۲۴۴ ۱,۷۲۳,۶۱۱ ۱,۲۶۷,۳۷۷ ۱,۷۶۵,۷۴۸ ۱,۴۹۸,۴۷۸    
سیمان شاهرود ۱,۰۳۱,۲۳۴ ۸۲۹,۷۰۹ ۹۸۹,۸۴۱ ۷۴۸,۴۸۸ ۱,۱۲۲,۳۶۳ ۷۶۱,۹۰۵ ۱,۲۵۸,۷۹۳ ۹۱۵؛۰۴۱ ۱,۵۳۳,۵۰۷ ۱,۰۵۸,۰۱۲
سیمان شمال ۷۸۳,۶۴۰ (۷۲۸,۶۰۵) ۶۰۷,۱۷۷ (۴۷۰,۲۴۷) ۹۳۸,۸۹۹ (۶۶۲,۷۵۶) ۱,۰۴۵,۶۱۷ (۷۳۲,۲۶۷) ۱,۲۰۱,۷۹۹ ۹۰۲,۳۳۱
سیمان تهران ۲,۱۳۷,۴۹۶ ۱,۸۷۷,۵۴۰ ۲,۳۴۵,۵۳۷ ۱,۹۹۶,۵۲۹ ۲,۵۴۰,۷۷۷ ۲,۱۰۷,۸۷۲ ۳,۲۷۷,۸۴۹ ۲,۵۴۳,۴۷۹ ۳,۴۶۲,۸۲۵ ۲,۹۷۰,۶۸۸
صنایع سیمان غرب ۸۸۵,۵۲۶ ۶۹۳,۶۶۶ ۸۶۶,۰۹۹ ۶۵۳,۴۹۱ ۸۰۰,۳۷۷ ۵۵۶,۴۴۳ ۱,۱۹۸,۰۰۲ ۸۲۸,۷۷۴ ۱,۴۳۹,۷۸۵ ۹۳۲,۵۴۹
سیمان آرتا اردبیل ۷۱۰,۰۷۵ ۵۳۷,۳۷۴ ۶۳۱,۰۷۸ ۴۸۰,۳۶۱ ۷۹۱,۰۵۸ ۵۰۴,۶۱۷ ۸۸۹,۰۶۶ ۵۴۹,۳۹۵ ۱,۰۰۶,۲۹۹ ۶۷۹,۳۳۳
سیمان سفید نی ریز ۳۱۲,۱۵۸ ۲۳۱,۸۸۴ ۳۱۴,۸۷۸ ۲۳۴,۷۱۷ ۴۱۶,۸۸۶ ۲۸۲,۳۲۵ ۴۲۶,۲۶۲ ۲۶۳,۴۳۴ ۴۶۵,۱۴۹ ۳۰۴,۲۷۳
سیمان بهبهان ۷۲۴,۰۴۸ ۵۲۷,۸۹۰ ۸۶۳,۸۴۲ ۵۵۳,۶۹۸ ۸۳۴,۵۴۸ ۵۳۷,۵۲۹ ۱,۱۴۲,۷۱۰ ۶۰۲,۸۷۱ ۱,۳۹۴,۲۹۲ ۷۴۷,۴۹۵
سیمان قاین ۵۳۰,۶۷۵ ۴۶۴,۹۹۳ ۶۳۶,۹۲۰ ۵۰۶,۷۱۱ ۷۰۹,۴۹۷ ۵۱۶,۹۰۸ ۶۹۹,۹۷۰ ۵۲۱,۱۹۰ ۹۴۸,۲۴۴ ۶۳۷,۹۸۵
سیمان سپاهان ۲,۲۸۴,۱۳۴ ۱,۶۱۲,۴۷۶ ۱,۷۶۴,۷۶۶ ۱,۳۸۴,۹۳۱ ۱,۹۹۴,۰۷۷ ۱,۲۳۶,۵۲۶ ۲,۱۱۷,۸۴۹ ۱,۳۶۶,۰۱۸ ۲,۹۷۷,۶۰۵ ۱,۷۲۶,۱۱۱
سیمان هگمتان ۱,۴۱۶,۶۳۲ ۱,۰۲۲,۲۳۶ ۱,۲۸۳,۱۱۹ ۸۹۹,۸۹۹ ۱,۴۰۸,۸۷۹ ۸۵۹,۸۵۲ ۱,۴۲۷,۸۴۲ ۹۲۲,۳۱۹ ۱,۷۲۴,۴۳۰ ۱,۳۷۲,۳۳۳
صنایع سیمان دشتستان ۹۰۷,۳۵۴ ۵۳۱,۳۲۹ ۸۱۶,۴۹۳ ۶۰۱,۶۹۰ ۹۷۰,۰۴۳ ۶۶۵,۰۸۲ ۱,۰۹۰,۰۸۹ ۸۰۹,۴۸۵ ۱,۶۱۹,۱۵۰ ۱,۰۰۶,۷۰۹
سیمان خاش ۱,۰۰۹,۶۱۴ ۶۸۴,۰۸۶ ۹۹۷,۷۹۴ ۷۱۵,۹۱۰ ۱,۰۳۶,۰۷۳ ۷۵۶,۱۴۸ ۱,۱۲۵,۱۸۶ ۸۰۶,۹۱۷ ۱,۳۳۳,۸۲۱ ۹۵۷,۳۳۰
سیمان لارسبزوار ۶۱۸,۸۹۳ ۵۷۰,۷۱۹ ۶۳۳,۸۰۶ ۵۲۵,۳۶۶ ۷۰۵,۰۰۹ ۵۳۹,۰۴۲ ۵۸۴,۳۴۳ ۵۵۱,۵۸۳    
سیمان خوزستان ۲,۳۰۱,۴۳۶ ۱,۶۶۴,۸۰۶ ۲,۲۵۸,۲۷۵ ۱,۷۸۴,۳۱۲ ۲,۵۳۶,۱۳۳ ۱,۸۳۷,۶۹۲ ۲,۸۱۲,۰۳۲ ۱,۶۶۹,۶۲۱ ۳,۱۴۹,۰۵۹ ۲,۲۶۹,۹۱۹
سیمان فارس نو ۱,۱۶۲,۹۰۷ ۷۴۹,۶۴۱ ۱,۱۱۷,۲۳۲ ۷۳۴,۷۵۷ ۱,۵۵۷,۸۱۸ ۹۱۸,۴۴۷ ۱,۷۱۰,۴۹۷ ۸۴۴,۷۷۰    
سیمان بجنورد ۱,۰۳۲,۴۵۴ ۹۴۷,۶۰۲ ۱,۰۶۸,۳۵۵ ۸۲۹,۴۲۸ ۱,۲۰۷,۹۹۵ ۸۳۷,۷۸۷ ۱,۳۶۶,۲۵۴ ۱,۰۲۱,۶۹۷ ۱,۴۳۶,۹۱۸ ۱,۱۸۲,۸۶۰
سیمان داراب ۸۰۳,۳۴۴ ۶۵۴,۵۴۳ ۷۹۹,۴۳۳ ۶۸۲,۶۷۲ ۹۲۱,۷۸۷ ۷۸۰,۲۸۸ ۱,۱۸۶,۲۷۹ ۸۶۱,۳۲۷ ۱,۳۱۴,۶۴۹ ۱,۰۳۳,۵۹۲
سیمان ارومیه   ۸۲۸,۷۵۶ ۱,۲۱۶,۵۳۹ ۹۴۹,۹۰۲ ۱,۳۷۴,۳۵۹ ۸۹۸,۸۰۷ ۱,۷۰۰,۸۳۶ ۱,۱۱۸,۳۵۳ ۲,۰۵۷,۱۳۲ ۱,۳۷۰,۱۶۰
سیمان اصفهان ۷۷۴,۲۳۴ ۶۱۸,۵۵۳ ۱,۰۲۰,۱۳۲ ۸۳۴,۰۴۵ ۹۴۹,۸۵۱ ۷۰۲,۵۱۵ ۱,۱۲۲,۸۸۷ ۸۱۲,۸۷۶ ۱,۲۹۱,۳۲۰ ۹۳۴,۸۰۷
سیمان هرمزگان ۲,۱۶۲,۷۸۹ ۱,۳۹۳,۴۳۷ ۲,۰۲۳,۶۲۶ ۱,۴۱۹,۸۱۶ ۲,۰۵۸,۷۱۰ ۱,۴۴۳,۵۴۹ ۲,۴۳۰,۰۸۲ ۱,۷۷۴,۲۴۹ ۳,۳۴۹,۴۹۸ ۲,۲۹۲,۵۰۶

با مقايسه مبلغ فروش و بهای تمام شده شرکت های سيمانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ملاحظه می شود که به رغم افزایش فروش شرکت های سیمانی بورسی، قیمت تمام شده آنها هم به همان نسبت افزایش پیدا کرده است.

جدول مقايسه ای سود شرکت های سيمانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار(ميليون ريال)
نام شرکت نماد سود ۹۶ سود ۹۷
سیمان خزر سخزر ۷۳,۸۲۰ ۱۸۱,۰۶۵
سیمان مازندران سمازن ۳۰۲,۲۸۳ ۱۴۴,۰۰۰
سیمان شرق سشرق (۱۷۰,۰۲۶) ۲۲,۲۱۴
سیمان شاهرود سرود ۱۷۰,۹۹۶ ۱۶۳,۲۹۶
سیمان شمال سشمال ۱۹۲,۶۸۲ ۲۰۴,۲۳۸
سیمان خاش سخاش ۱۸۰,۸۷۷ ۲۲۷,۷۶۹
سیمان دشتستان سرشت ۶۱,۸۴۸ ۱۷,۰۰۲
سیمان تهران ستران ۵,۹۳۸ ۱۳۰,۶۶۸
صنایع سیمانی غرب سغرب ۱۳۱,۰۶۹ ۲۵۳,۶۸۹
سیمان لار سبزوار سبزوا (۱۲۱,۳۰۹) ۱۹۷,۴۸۹
سیمان خوزستان سخوز ۲۷۳,۷۷۱ ۶۹۴,۶۰۶
سیمان فارس نو سفانو ۲۰۷,۵۷۶ ۸۶۵,۳۰۵
سیمان بجنورد سبجنو ۲۴۰,۶۸۷ ۲۶۲,۳۴۱
سیمان داراب ساراب ۱۴۰,۵۹۴ ۳۸۳,۵۶۲
سیمان ارومیه ساروم ۳۲۸,۲۰۵ ۴۶۰,۷۰۶
سیمان اصفهان سصفها ۸۹,۷۱۰ ۱۱۱,۹۶۶
سیمان هرمزگان سهرمز ۲۳۵,۹۶۰ ۶۶۵,۳۵۲
سیمان آرتا اردبیل ساربیل ۱۶۴,۹۰۸ ۲۵۵,۸۴۵
سیمان سفید نی ریز سنیر ۴۶,۷۰۲ ۹۱,۷۸۱
سیمان بهبهان سبهان ۱۳۰,۷۶۰ ۳۴۱,۵۲۲
سیمان قاین سقاین ۱۷۷,۱۵۴ ۱۷۱,۷۵۴
سیمان سپاهان سپاها ۹,۹۳۱ ۴۰,۰۲۵
سیمان هگمتان سهگمت ۲۳۷,۳۸۴ ۱۵۴,۶۱۰

 

   با مقايسه سود شرکت های سيمانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادارملاحظه می شود که سود این شرکت ها در سال ۹۷ نسبت به سال ۹۶ افزایش پیدا کرده است، اما ادامه این روند برای سال ۹۸ برای شرکت های سیمانی بورسی، امکان پذیر نمی باشد. 

جدول مقايسه ای فروش داخلی و صادراتی شرکت های سيمانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار(ميليون ريال)
نام شرکت فروش داخلی ۹۶ فروش صادراتی ۹۶ فروش داخلی ۹۷ فروش صادراتی ۹۷ عملکرد ۶ ماهه فروش داخلی ۹۸ عملکرد ۶ ماهه فروش صادراتی ۹۸
سخزر ۶۵۷,۶۵ ۲۶,۳۳۴ ۹۵۳,۵۱۸ ۴۲,۷۷۷ ۷۲۷,۰۶۱
سمازن ۱,۶۰۲,۱۳۰ ۴۶,۶۸۴ ۱,۵۳۶,۶۹۱ ۹۹,۰۸۴ ۱,۷۶۵,۲۱۹ ۳۰۷,۳۷۱
سشرق ۱,۴۵۰,۳۴۴ ۲۷۳,۲۶۷ ۱,۳۵۵,۷۰۷ ۴۱۰,۰۴۱ ۲,۵۰۵,۱۲۴
سرود ۱,۰۰۲,۹۶۸ ۱۱۹,۳۹۵ ۱,۲۳۰,۵۳۶ ۲۸,۲۵۷ ۱,۲۰۴,۱۹۸
سشمال ۹۳۶,۱۰۷ ۲,۷۹۲ ۱,۰۴۵,۶۱۷   ۱,۲۲۶,۲۳۱
سفاش ۷۹۸,۶۸۲ ۲۳۷,۳۹۱ ۱,۰۰۲,۲۲۸ ۱۲۲,۹۵۸ ۲۵۰,۸۳۹ ۵,۷۴۴
سرشت ۶۹۹,۲۱۴ ۲۷۰,۸۲۹ ۶۷۶,۶۷۴ ۴۱۳,۴۱۵ ۸۰۲,۸۷۰ ۱۸۹,۸۰۲
ستران ۲,۵۳۸,۵۳۰ ۲,۲۴۷ ۳,۲۷۷,۸۴۹   ۸۶۹,۲۶۶ سه ماهه  
سغرب ۵۹۳,۳۳۷ ۲۰۷,۰۴۰ ۹۵۰,۴۱۰ ۲۴۷,۵۹۲ ۲۷۸,۴۹۰ ۲۷۸,۷۵۶
سبزوار ۶۷۳,۹۰۵ ۳۱,۱۰۴ ۵۸۲,۲۶۸ ۱۲,۳۰۵ ۳۳۷,۷۶۱ ۴,۹۲۰
سخوز ۱,۵۰۰,۴۹۵ ۱,۰۳۵,۶۳۸ ۱,۸۵۸,۱۰۳ ۹۵۳,۹۲۹ ۹۶۱,۴۳۲ ۱۷۱,۶۱۳
سفانو ۸۶۹,۹۳۵ ۶۸۷,۸۸۳ ۱,۰۰۱,۱۱۲ ۷۰۹,۳۸۵ ۳۲۹,۳۸۲ ۱۹۵,۴۹۰
سبجنو ۱,۳۷۳,۰۳۶ ۸۳,۶۱۶ ۱,۶۰۲,۸۹۸ ۶۷,۸۲۵ ۵۶۷,۳۸۰ ۳,۰۴۲
ساراب ۷۶۸,۵۵۵ ۱۵۳,۲۳۲ ۱,۱۳۹,۷۳۷ ۴۶,۵۴۲ ۲۴۸,۱۴۱
ساروم ۱,۳۲۹,۳۵۴ ۱۵۶,۸۴۶ ۱,۴۷۲,۶۸۰ ۳۴۵,۴۶۱ ۵۴۶,۲۷۳ ۸,۸۷۴
سصفها ۹۴۹,۸۵۱   ۱,۰۰۸,۳۴۷ ۱۱۴,۵۴۰ ۱۷۱,۹۹۱
سهرمز ۱,۵۲۹,۱۳۴ ۵۵۳,۹۰۰ ۱,۷۳۷,۶۸۹ ۷۳۱,۰۳۴ ۱۷۱۸,۹۵۶ ۴۸۵,۷۵۶
ساربیل ۷۸۸,۴۸۵ ۲۵۷۳ ۸۶۹,۵۴۳ ۱۹,۵۲۳ ۹۳۹,۷۴۸ ۲۶,۹۷۰
سبهان ۶۶۵,۲۵۸ ۱۶۹,۲۹۰ ۷۸۶,۳۰۵ ۳۵۶,۴۰۵ ۲۰۰,۵۲۸ ۵۱,۴۷۵
سقاین ۳۰۴,۹۱۴ ۴۰۴,۵۸۳ ۴۸۶,۶۱۵ ۲۱۳,۳۵۵ ۲۲۰,۳۶۸
سپاها ۱,۸۶۱,۶۶۲ ۱۶۵,۱۵۳ ۱,۶۶۸,۷۸۵ ۴۶۴,۷۸۸ ۱۳۷۵,۱۲۱ ۶۵۴,۹۳۱
سهگمت ۱,۲۴۱,۴۱۴ ۱۶۷,۴۶۵ ۱,۲۶۹,۴۰۸ ۱۵۸,۴۳۴ ۹۰۳,۱۶۵ ۲۷۹,۶۴۱

 

با مقایسه ی وضعیت شرکت های سیمانی پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ملاحظه می شود نسبت P/E  شرکت های سیمانی بورسی بسیار بالا است. با مقایسه قیمت سهام این شرکت ها در دو مقطع زمانی ۲۳/۱۰/۹۷ و مقطع زمانی ۲۰/۷/۹۸ ملاحظه می شود قیمت سهام این شرکت ها در بازه شش ماهه نیمه اول سال ۹۸ چندین برابر افزایش بی منطقی داشته است

وضعیت شرکت های سیمانی پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران- مورخ ۲۰/۷/۹۸
نام شرکت P/E EPS       ( به ریال) قیمت( به ریال)در تاریخ ۲۳/۱۰/ ۹۷ قیمت ( به ریال) در   تاریخ ۲۰/۷/۹۸
سیمان خوزستان(سخوز) ۸٫۰۸ ۶۱۰ ۳۹۱۷ ۵۱۴۹
سیمان هرمزگان(سهرم۱) ۱۰٫۴۱ ۷۳۹ ۶۴۳۷ ۷۸۴۲
سرمایه گذاری توسعه منابع سیمان(سیدکو) ۱۴٫۳۸ ۲۰۹ ۱۳۱۲ ۳۰۹۸
سیمان خزر(سخزر) ۱۴٫۲۸ ۴۰۶ ۲۷۴۸ ۵۹۵۶
سیمان تهران(ستران) (۱۵۳٫۳۸) (۱۰۱) ۱۶۰۳ ۱۴۱۶۱
سیمان خوزستان(سخور) ۸,۰۸ ۶۱۰ ۳۹۱۷ ۵۳۱۵
سیمان شرق(سشرق) ۱۰٫۶۹ ۲۱۵ ۹۰۹ ۲۵۲۱
سیمان فارس و خوزستان (سفارس) ۱۷٫۸۳ ۲۶۴ ۱۵۷۱ ۵۳۲۲
سیمان آرتا اردبیل(ساربیل۱) ۱۱٫۰۲ ۱۲۶۸ ۶۸۲۱ ۱۵۲۰۹
سیمان ایلام(سیلام) ۱۲۹٫۴۸ ۶۶ ۲۸۷۱ ۹۳۴۵
سیمان بجنورد(سبجنو) ۱۴٫۶۲ ۷۴۸ ۷۱۴۳ ۱۲۱۶۶
سیمان بهبهان(سبهبهان) ۱۰٫۸۶ ۱۸۵۸ ۲۴۰۷۴ ۲۱۴۳۶
سیمان داراب (ساراب) ۱۰٫۴۰ ۴۲۴ ۱۵۹۷ ۵۱۴۰
سیمان شاهرود (سرود) ۲۶٫۰۴ ۲۱۹ ۱۴۹۳ ۵۸۸۵
سیمان سفید نی ریز (سنیر) ۲۰٫۸۴ ۱۱۳۴ ۱۴۰۳۸ ۲۵۲۰۲
سیمان شمال (سشمال) ۱۶٫۹۹ ۲۰۸ ۱۲۹۴ ۳۸۱۳
سیمان صوفیان (سصوفی) ۳۷٫۶۷ ۹۰ ۲۱۶۵ ۳۷۰۴
سیمان کردستان (سکرد) (۲۷۲۸) (۱) ۹۸۱ ۲۹۷۱
سیمان کرمان (سکرما) ۷٫۹۱ ۵۸۹ ۳۴۵۷ ۵۲۰۸
سیمان ارومیه (ساروم) ۸٫۶۱ ۷۴۰ ۲۹۱۴ ۷۳۴۱
سیمان اصفهان (سصفها) ۴۸٫۰۴ ۵۳۹ ۵۶۹۰ ۲۶۴۳۶
سیمان دورود(سدرو) ۳۹٫۹۳ ۶۸ ۱۱۳۶ ۳۱۰۴
صنايع سيمان دشستان(سدشت) ۶۴٫۵۶ ۱۶۳ ۲۵۹۰ ۱۰۶۰۶
سیمان فارس نو(سفانو) ۶٫۶۲ ۲۰۱۶ ۵۸۰۵ ۱۳۵۸۷
سیمان فارس(سفار) ۲۵٫۷۲ ۸۲۵ ۶۰۹۴ ۲۰۲۰۷
سیمان قائن(سقاین) ۲۶٫۵۴ ۹۷۵ ۱۱۸۶۲ ۲۷۲۰۷
سیمان غرب(سغرب) ۱۷٫۵۹ ۴۷۳ ۴۵۱۸ ۸۷۸۰
سیمان هگمتان(سهگمت) ۱۱٫۷۰ ۶۵۵ ۲۴۲۲ ۸۴۰۵
سیمان خاش(سخاش) ۱۰٫۸۱ ۱۸۸۸ ۹۲۹۲ ۲۱۹۶۸
سیمان مازندران(سمازن) ۳۳٫۸۵ ۱۱۵ ۱۵۶۵ ۴۰۷۶
سیمان سپاهان(سپاها) ۲۰۷٫۸۲ ۱۱ ۹۷۹ ۲۳۷۹

 

بخش چهارم: جمع بندی و نتيجه گیری

 

برای تحلیل صنعت سیمان در سه بخش و سه مقیاس و تراز، صنعت سیمان را در مقیاس عرصه بین المللی، در مقیاس عرصه منطقه ای و ایران، و در مقیاس بازار سرمایه کشور مورد بررسی و واکاوی مستندات تاریخی و مطالعات و گزارش های اعلام شده از سوی سازمان ها و نهادهای رسمی بین المللی و داخلی در حوزه صنعت سیمان، قرار دادیم و دست آخر جمع بندی و نتیجه گیری کردیم.

در بخش اول، از تاریخچه تولید سیمان در دنیا شروع کردیم ، تولید و مصرف سیمان در جهان را با استناد به داده های سازمان مطالعات زمین شناسی آمریکا (USGS) مورد بررسی و واکاوی قرار دادیم. وضعیت کشورهای تولید کننده و مصرف کننده سیمان را از سال ۲۰۱۷ تا نیمه ۲۰۱۹ مورد بررسی قرار دادیم که همچنان با فاصله میلیونی با چین با تولید بیش از ۲ میلیون و چهارصد و هشتاد تن سیمان در رتبه اول تولید سیمان دنیا قرار دارد. پس از آن کشورهای هند، آمریکا، و ایران قرار دارد، بر این اساس ایران در رتبه چهارم تولید کننده جهانی سیمان قراردارد.

جمع ارزش و فروش جهانی صادراتی سیمان در سال ۲۰۱۸ به مبلغ (۱۰,۱ میلیون دلار) ده هزار و یکصد میلیون دلار بوده است که کشورهای چین، تایلند و ترکیه رتبه های اول تا سوم را دارند.

جمع ارزش واردات جهانی سیمان در سال ۲۰۱۸ مبلغ (۱۱ بیلیون دلار) یازده هزار میلیون دلار بوده است که کشورهای آمریکا، چین و فیلیپین رتبه های اول تا سوم را دارند. اما متاسفانه در لیست ۱۵ صادرکننده جهانی سیمان ایران جایی ندارد در صورتی که رقبای منطقه ای ایران در صنعت سیمان یعنی ترکیه در جایگاه سوم، امارات در جایگاه نهم و پاکستان در جایگاه دوازدهم قرار دارد. توسعه صنعت سیمان برخلاف صنعت پتروشیمی در هیچ منطقه ای از دنیا دارای مزیت نسبی قابل توجهی نیست. امروزه سیمان کالای تجاری برای صادرات به کشورهای دوردست نيست و قیمت آن منطقه ای است. دولت ها در کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته تمایل به توسعه صنعت سیمان در کشورشان و جلوگیری از خروج ارزش افزوده این محصول پرمصرف دارند.

سپس در بخش دوم وضعیت صنعت سیمان در ایران را با مرور تاریخچه صنعت سیمان در ایران آغاز کردیم و سپس سیر تحول  و رشد این صنع را از سال ۱۳۱۶ تا وقوع انقلاب اسلامی، و پس از آن دهه های ۶۰،۷۰،۸۰ و ۹۰ و تا مقطع زمانی کنونی مورد بررسی قرار دادیم . به اهم نقاط قوت و ضعف، فرصت و تهدیدهای این صنعت، راهبردهای توسعه صنعت، الزامات اجرایی برنامه های توسعه صنعت پرداختیم. در ادامه این بخش وضعیت ظرفیت تولید سیمان در ایران، توزیع جغرافیایی تولید صنعت سیمان در ایران، شرکت های تولید کننده سیمان در کشور، مزیت های نسبی تولید سیمان در ایران را بررسی کردیم. سپس وضعیت طرف تقاضای سیمان و سرانه مصرف سیمان کشور، حوزه های مصرف سیمان در داخل کشور را تبیین کردیم. و در ادامه وضعیت صادرات سیمان در ایران، بازارهای صادراتی سیمان ایران، رقبای اصلی منطقه ای صادراتی سیمان ایران شامل ترکیه، امارات و پاکستان را بیشتر بررسی کردیم. سپس چالش های صنعت کشور و دست آخر وضعیت صنعت سیمان کشور را در نیمه سال ۹۸ تبیین کردیم.

در بخش سوم و صفت صنعت سیمان در بازار سرمایه کشور و شرکت های سیمانی بورسی را مورد مطالعه و بررسی قرار دادیم، و دست آخز جمع بندی و  نتیجه گیری کردیم.

با بررسی و تحليل وضعيت توليد و فروش صنعت سیمان کشور و رقبای منطقه ای و بازارهای صادراتی که در متون بالا به تفصیل به آن پرداخته شد، و هم چنين پيش بینی کاهش فروش داخلی و صادراتی شرکت های تولید کننده سیمان کشور با توجه به کاهش معمول ساخت و ساز در شش ماهه دوم سال به دليل برودت و بارش برف و باران، به رغم افزايش قيمت سیمان در تیرماه سال جاری، پيش بینی می شود که در آینده افزايش معنا داری در افزايش فروش و درآمد شرکت های توليدکننده سیمان کشور قابل مشاهده نخواهد بود.

همين وضعيت برای شرکت های سیمانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران حاکم خواهد بود، به علاوه با بررسی روند قیمت های شرکت های سیمانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه شش ماهه از ۲۳/۱۰/ ۹۷ تا ۲۰/۷ /۹۸ ملاحظه می شود که افزايش قيمت سهام اين شرکت ها در بازار سرمايه طی اين مدت، بسیار بيشتر از ۳۰ درصد افزايش نرخ فروش سیمان به رغم افزايش بهای تمام شده توليد سیمان در سال جاری بوده است، به عبارت دیگر روند افزايش قیمت های شرکت های سیمانی بورسی متاثر از هیجانات بازار و ورود نقدینگی جدید و سرگردان به بازار بوده است، و نرخ های فعلی قیمت سهام شرکت های سیمانی در بازار سرمایه طی بازه زمانی شش ماهه نیمه اول سال ۹۸ از قبل پيش خور شده اند، از اين رو انتظار نمی رود در مقطع زمانی فعلی با سرمايه گذاری در سهام اين شرکت ها بتوانیم انتظار افزايش قيمت های شرکت های سیمانی بورسی را بیش از این نرخ ها و کسب سود در آینده را داشته باشیم.

 

 

 

 

 

 

 

مطالب مرتبط

نظر شما

دسترسی سریع به آرشیو روزنامه

  • دسترسی سریع

  • پربازدید ترین ها

    آخرین اخبار