در آخر سال ۱۳۹۷ و ابتدای فروردین ماه سال ۱۳۹۸با بارندگیهای شدید شاهد بروز سیل در استانهای گلستان و مازندران بودیم.رخداد سیل در استانهای شمالی کشور کاری غیر عادی نبوده و مسبوق به سابقه می باشد.چنانچه شاهد بودیم طی دو روز بالغ بر ۳۰۰ میلیمتر بارندگی در منطقه صورت پذیرفته و طبق برآوردهای اولیه مشخص شد که طی پنج روز بارش در استانهای مذکور بالغ بر ۷۰% بارش سالیانه داشته ایم.

تاریخ انتشار:۱۳۹۸/۰۱/۲۴ - ۰۹:۴۰ کد خبر : 35309

آتنا امراللهی ؛ راه مردم ، در سیل حادث شده در استانهای گلستان تعداد ۴ شهر و بالغ بر ۴۰۰ روستا متاثر از سیل شدند و در وضعیت اظطرار دستور تخلیه یک شهر و سه روستا در مازندران و تعداد ۱۲ روستا در استان گلستان داده شده.در سیل فروردین ماه استان های گلستان و مازندران تعدادی از هم وطنانمان جان باختند و تعداد زیادی هم مصدوم و بسیاری هم خسارت جدی دیدند و به بالغ بر ۶۰۰۰ واحد مسکونی خسارت جدی وارد گردید.


مقدمه: روی رودخانه گرگان رود ۴ سد احداث ردیده است.۱- سد وشمگیر ۲- سد گلستان یک ۳- سد گلستان دو (بوستان) ۴- سد چمران

۱- سد وشمگیر : این سد در انتهای گرگان رود زد شده در سال ۱۳۴۹ به بهره برداری رسیده است.این سد شامل یک مخزن اصلی و سه مخزن فرعی می باشد.حجم مخازن سد وشمگیر(اصلی و فرعی) ۹۶ میلیون متر مکعب بوده است.این سد کنار شهر آق قلا واقع شده است و قدیمی تر از سد های بالا دست است.این سد از رسوبات پر شده و عمر مفید خود را بدلیل عدم لایروبی از دست داده و حجم مخزن به حدود یک چهارم تقلیل یافته است.متاسفانه مبالغ زیادی هم برای نگهداری این سد مرده هزینه می شود.سد وشمگیر بدلیل حجم بسار بالای رسوباتش فعلا بصورت استخر بیشتر به منظور پرورش ماهی استفاده می شود.
۲- سد گلستان ۱: این سد از نوع خاکی همگن در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی شهرستان گنبد کاووس قرار داردوحجم مخزن این سد در ابتدا ۸۶ میلیون متر مکعب و حجم مخزن سد در مواقع سیلابی ۱۳۵ میلیون متر مکعب بوده است.مکان نمایی احداث سد گلستان قابل تامل است.چون باعث گشته سد یک سال بعد از افتتاح بر اثر وقوع سیل در تاریخ ۲۰ تیر ماه ۱۳۸۱ حدود نیمی از حجم مفید مخزنش از رسوبات گل و لای پر گردد و عمر مفیدش نیز از ۴۰ سال به حدود ۲۰ الی ۲۵ سال کاهش یابد. به همین خاطر مقدار ذخیره ی فعلی سد بسیار کم شده و بعد از مدتی سد
گلستان ۲ (بوستان) در بالا دست سد گلستان ۱ ساخته شد.
۳-سد مخزنی گلستان ۲(بوستان): این سد با قابلیت تنظیم ۲۸ میلیون متر مکعب آب در سال، در ۳۵ کیلومتری شمال شرقی شهرستان گنبد کاووس و ۲۳ کیلومتری بالا دست سد گلستان ۱ واقع گردیده است.این سد از نوع خاکی همگن و با هدف کنترل طغیان رودخانه و جلوگیری از خسارتهای ناشی از سیل و افزایش عمر مفید سد گلستان ۱ و سد وشمگیر صورت گرفته است.حجم مخزن آن ۵۱ میلیون متر مکعب می باشد و حداکثر ظرفیت سرریز آن ۷۸۵ تر مکعب در ثانیه است.
۴ سد شهید چمران: این سد با ظرفیت مخزن بسیار پایین ۳ میلیون متر مکعب آب در ۶ کیلومتری شمال غرب کلاله ساخته شده و بیشتر به منظور پرورش ماهی استفاده می شود.
در روز ۲۹ اسفند سال ۱۳۹۷ میزان بارش در برخی از ایستگاه ها در استان گلستان به ۳۱۵ میلی متر هم رسید و این در حالی است که کل بارندگی متوسط سالیانه استان در شرایط نرمال ۴۵۰ میلی متر است یعنی بالغ بر ۶۰ درصد ی بارندگی سالیانه در ۲۴ ساعت اتفاق افتاد.با این بارش ها
۱۴ رودخانه اصلی در بالا دست گنبد و در بین راه هم رودخانه های تا حد فاصل گمیشان طغیان کردند.
این بارش ها سبب گشت که میزان سرریز از سد گلستان ۲(بوستان) به بالغ ۱۰۷ متر کعب در ثانیه و میزان سرریز از سد گلستان ۱ نیز بالغ بر ۵۵۰ متر مکعب برسد.در ساعت یک بعد از ظهر روز چهارشنبه ۲۹ اسفند ۱۳۹۷ شاهد بودیم که ورودی آب سد وشمگیر حتی از مرز ۴۰۰ متر مکعب در ثانیه نیز گذر نمود.
سرریز نمودن سد ها باعث شد که روستاهای اطراف زیر آب رود و شهر گنبد کاووس در وضعیت بحران قرار گیرد.اگر بارش ادامه می یافت با شرایط تاخیری که در بازگشایی دریچه های سد های منطقه وجود داشت به جرات می توان گفت که شهر گنبد کاووس زیر آب رفته و بروز فاجعه ای بزرگ را شاهد می بودیم.
رودخانه گرگان رود بدلیل وجود لای و زباله امکان گذر این حجم آب را نداشت.تعداد زیادی از روستا ها و شهر سیمین شهر در گمیشان در حاشیه گرگان رود درگیر سیل و آبگرفتگی شدند و در صورت بالا آمدن بیشتر آب شهر گنبد کاووس هم تهدید می شد.لذا برای جلوگیری از ورود آب به مناطق مسکونی کانال های انحرافی ایجاد شد تا بخشی از آب به سمت دشت ها هدایت شود.

خط ریلی گرگان-اینچه برون در حوالی شهر آق قلا نیز میسر عبور آب را سد نموده بود.برای تخلیه و هدایت سیلاب به طرف دیگر راه آهن مسیر خط ریلی توسط مردم و نیروهای نظامی شکسته شد تا با عبور آب از انباشت بیشتر آب در یکطرف خط راه آهن جلوگیری شده و آب به طرف دیگر منتقل و همچنین به خط راه آهن آسیبی جدی وارد نگردد.طبق اظهارات کارشناسان در مطالعات این خط راه آهن و اجرای آن از مدیریت مهندسی مناسبی بهره گرفته نشده بود.
قابل ذکر است که بدلیل عدم توجه به موضوعات زیست محیطی گرگان رود مدت ها بود که تبدیل به محل انباشت زباله و فاضلاب شده بود و زباله و فاضلاب های شهری و روستایی در آنجا پس از انباشت با عبور آب به درا ریخته میشد.وظیفه دوستداران کشور و طبیعت بیان وقایع و هشدار دادن است.با ازدیاد جمعیت و عدم برنامه ریزی درست و همچنین پایین بودن فرهنگ زیست محیطی مردم آینده ای اریک برای تمام رودخانه ها و دریای خزر و همچنین خلیج فارس را پیش رو داریم.

عوامل اصلی سیل در استانهای گلستان و مازندران را میتوان بشرح زیر خلاصه نمود :
۱- عدم مدیریت در باز نمودن دریچه سدها و عدم تخلیه به موقع آب سدهای منطقه
۲-عدم لایروبی دوره ای سدهای وشمگیر، گلستان۱، گلستان ۲(بوستان) و روخانه گرگان رود
۳-عدم وجود سیستم هشدا سیل سدها
۴-ناهماهنگی مدیریت راه آهن، شهرداری های منطقه، آب منطقه ای و ارگانهای نظامی و … در احداث خط آهن
۵- جنگل تراشی، تغییر اقلیم، تغییر کاربری اراضی و منابع طبیعی در راستای اهداف مالی برخی افراد

عوامل جانبی سیل در استانهای گلستان و مازندران را می توان بشرح زیر خلاصه نمود:
۱- عدم وجود تشکیلات منسجم و کارآمد در دیریت بحران مدیریتی در مدیریت بحران استان و منطقه
۲- حمرانی ناپایدار، عدم وجود مدیریت کلان و مدیریت غیر منسجم مسئولین
۳- توسعه ناموزون شهرسازی و ساخت و سازهای بیرویه و تجاوزات به حریم رودخانه
۴- عدم تجه به آبخیزداری منطقه
۵- عدم مدیریت و هماهنگی و انسجام عملکردی نیروهای نظامی حاضر در منطقه
۶- پایین بودن سطح آگاهی عمومی مرد در حفاظت از منابع عمومی کشور و پایین بدن فرهنگ زیست محیطی

مطالب مرتبط

نظر شما

دسترسی سریع به آرشیو روزنامه

  • دسترسی سریع

  • پربازدید ترین ها

    آخرین اخبار