در شماره ۴۵ روزنامه «سینما» به تاریخ هفتم آذر ۹۶، گزارش مشروحی از دیدگاه برخی سینماگران درباره نقش و جایگاه فارابی در جغرافیای امروز سینمای ایران پرداختیم تا به این سوال پاسخ دهیم که این بنیاد در وضعیت فعلی «سرمایه ساز» است یا «سرمایه سوز». در ادامه پرداختن به جایگاه این نهاد تأثیرگذار امروز سراغ علیرضا تابش رفتیم.

تاریخ انتشار:۱۳۹۶/۰۹/۰۸ - ۱۳:۲۴ کد خبر : 3269

به گزارش راه مردم

مدیری که پس از یک دوره مسئولیت، خردادماه همین امسال حکم ابقای خود در مقام مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی را از محمد مهدی حیدریان دریافت کرد و حالا از مقام مدیریتی پاسخگوی ابهامات درباره کارکردها و نقش‌های این بنیاد است. تابش در پاسخ به دو سوال محوری «سینما» در قالب یادداشتی، به تشریح دیدگاه‌های خود پرداخت و ضمن ارائه گزارشی از تغییر مأموریت‌های فارابی در دوران جدید، از تعطیلی قریب‌الوقوع معاونت «پشتیبانی تولید فارابی» خبر داد.

مهمترین کارکرد و امتیاز وجود فارابی در سینمای امروز چیست؟
از آنجا که همواره سعی‌ام بر آن است تا بسیار خوشبینانه به قضایا و مسایل پیچیده سینما نگاه کنم، سوال کلی شما را با جزییات ظریف‌تری پاسخ خواهم داد. بنده هم مثل بسیاری از اهالی سینما که دغدغه‌های فرهنگی دارند به این سخن رهبر فرزانه انقلاب که در سال ۸۵ فرمودند: “سینما، کلید پیشرفت کشور است که در دستان شما سینماگران و هنرمندان ایرانی قرار گرفته”، از صمیم قلب اعتقاد دارم و باور شخصی‌ام بر این است که رمز تعالی و بالندگی کشور، در نگاهی کلان، ریشه در اندیشه‌های نیک هنرمندانی دارد که می‌توانند ترازهای بالاتری از سلایق و آموزه‌های انسانی را با زبان سینما به مخاطبان در ايران و جهان عرضه کنند.

فلسفه وجودی بنیادی همچون فارابی، کارکرد و امتیاز خود را، دقیقا در کارکرد و ذات سینمای اصیل ایرانی جستجو می‌کند و به همین علت از دیرباز فراز و فرودهای بی‌شماری داشته و طی ادوار مختلف با دیدگاه‌ها و سلایق گوناگون مدیریتی و مشکلاتی که داشته، مسیر خود را در زیست بوم سینمای ایران پیموده است؛ بدیهی است که در این واکاوی، در زمان‌های مختلف، تاکتیک‌های متفاوتی را هم اتخاذ کرده باشد. ما دوشادوش فیلمسازان، اسباب جهش فرهنگ و هويت اسلامی ایرانی را لابه‌لای تصاویری که هنرمندانمان خلق می‌کنند می‌جوییم. بیش از سه دهه سیطره فرهنگی سینمای ایران در عرصه‌های بین‌المللی از افتخارات بنياد فارابی است که از بدو تاسیس خود با نهایت سربلندی به آن افتخار می‌کند. من برخلاف شما، به جای کلمه امتیاز از واژه امتیازات استفاده می‌کنم و سوالم را اینگونه مطرح می‌سازم؛ شما امتیازات سینمای ایران را در چه می‌بینید؟ تا برسیم به کارکردها و امتیازات ارزشمندی که فارابی طی سی سال گذشته، با تدبیر و دوراندیشی مدیران و کارکنان خود در مقاطع مختلف کسب‌کرده است. البته برای رعایت انصاف، باید اذعان کنم؛ با تغییر و دگرگونی شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، فارابی نیز، تلاطماتی را از سر گذرانده است.

طبیعی است که کارکردهای هر نهادی به فراخور تحولات داخلی و توابع خارجی آن، به ویژه در حوزۀ سینما که حیاتی پویا دارد، دستخوش تغییرات شود؛ اما شرایط انطباق‌پذیری با تحولات و عنصر زمان دو عامل کلیدی این تغییرات هستند. پس بسیار روشن است که مدیران و مسئولان ارشد سینمایی کشور از جمله بنياد فارابی با تمام توان و بضاعت خویش در خدمت چنین هدفی باشند.

طی چهار سال گذشته همواره کارکرد بخش‌های مختلف بنیاد در حال رصد و ارزیابی بوده است، می‌توان پایان دادن به فعالیت معاونت پشتیبانی و تولید را نمونه‌ای از این مدعا دانست. واگذاری تجهیزات در آستانه ورود به عصر دیجیتال و بهینه‌سازی دستگاه‌های جایگزین، امری اجتناب ناپذیر محسوب می‌شود که شاید زودتر از اینها هم ما و هم سینماگران باید به استقبالش می‌رفتیم. هدف ذاتی این معاونت تامین ابزار و تجهیزاتی بوده که برای تولید آثار سینمایی در اختیار پروژه‌هاى سينمايى قرار می‌گرفت؛ حالا در شرایط امروز که بخش خصوصی با هزینه مناسب و کیفیت عالی نیازمندی‌های سينما را به درستی تامین می‌کند، دیگر نیازی به حضور خدمات بنیاد با این ماموریت نیست و طبیعی است که ما فعالیت آن معاونت را متوقف و تعطیل خواهیم کرد.

البته باید در نظر داشته باشیم که بنیاد فارابی هم یکی از ارکان سینمای کشور است و به میزان جغرافیای خدمات و امکانات خود اثرگذاری داشته و حیات طبیعی‌اش را پیموده است. به موازات این جریان طبیعی، صنوف با سطحی از دانش و آگاهی یا بخش خصوصی با هدف و سرمایه مشخص به عنوان ارکان دیگر سینما در این زیست بوم به ایفای نقش می‌پردازند. پس اگر بنای ارزیابی کارکرد را داشته باشیم باید سهم هر یک از بخش‌ها در این کل، محاسبه شود.

منکر این نخواهیم بود که کاستی‌هایی هم در این مسیر وجود دارد و مولفۀ زمان به عنوان عامل اصلی نقش به سزایی داشته، شاید توقف در فعالیت معاونت پشتیبانی تولید در بنیاد باید یک دهه قبل به وقوع می‌پیوست، تغيير و تحول محصول ريسك‌پذيرى و تصميم‌گيرى مديران است اما این اقدام در سال ۹۵ صورت گرفت که خیلی دیر بود.

اکنون بنیاد کارکرد معينى با اهداف مشخص شده در چارچوب طرح جامع سینما دارد، به ‌نحوى که در دوام و ادارۀ جریان تولید به سهم خود در جامعیت سینما مؤثر واقع شود، برنامه ما تا سال ۱۴۰۰ مشخص شده و هر ساله برشی از آن در قالب ماموریت‌های جدید، در دستور کار قرار می‌گیرد. همانا که کارنامۀ آثار مورد حمايت بنياد و افتخارات حاصل شده از آنها در این چند سال گواه خوبی برای تبیین این کارکرد است.

مهمترین کارکردهایی که این بنیاد می‌توانسته داشته باشد و امروز از آن فاصله گرفته یا فاصله دارد کدام است؟
در شرایط اقتصادی موجود، مهمترین کارکرد فارابی می‌تواند این تلقی شود که همچنان بر مبنای اساسنامه تاسيسش و بنا برعهدی که با سینماگران، طی سال‌های مورد اشاره بسته در راستای حمایت از تولید آثار ارزشمند در کنار هنرمندان قرار بگیرد ولی با اتخاذ تاکتیک‌های جدیدتر. ما پیش از تهیۀ طرح جامع سینما، کلیۀ متغیرهای اثرگذار در کارکرد فارابی را مورد نقد و بررسی قرار دادیم و حاصل آن به مثابه نقشه راه در این طرح مشخص شده است. اگر بخواهیم از مجموعه اقداماتی که بنیاد تا سال ۱۴۰۰ دنبال می‌کند، رئوسی را طرح کنیم، مهمترین آنها مرجعيت فرهنگى بنياد در سينماى حرفه‌اى، توانمند سازى زيرساخت‌هاى توليد و توزيع در سينما، تغییر در شیوه تامین مالی و راه‌اندازی صندوق سرمايه‌گذارى فیلم، توجه به فناوری‌های نوین و حمایت از کسب و کارهای عرصۀ مجازی در حوزه سینما خواهد بود؛ اگر فارابی را جامعیت سینما در نظر بگیریم کارکرد اصلی آن به تعالی جریان فرهنگی سینما پیوند خورده است. بنابراین وقتی در مرکز این جریان قرار بگیرید باید به عوامل تأثيرگذار بيروني و خارج از مرزهاي جغرافيايي که بستر رواج و حيات يک فرهنگ است توجه ویژه‌ای داشته باشید. با همین رویکرد ما در عرصه‌های مختلف نظیر تامین سرمایه تولید یک فیلم بدنبال تغییر در شیوه‌های تامین آن و اعطای تسهیلات مالی همگام با تحولات و الگوهای موفق و استاندارد جهانی خواهیم بود تا به سمت شفاف‌سازی که گمشدۀ امروز سینمای ماست حرکت کنیم. در حال حاضر تاسیس صندوق سرمايه گذارى فیلم مراحل پایانی و تشریفات قانونی را در سازمان بورس طی می‌کند؛ از ویژگی‌های مهم آن می‌توان به معافیت مالیاتی، شفافیت و همچنین کاهش هزینه‌های دولت اشاره کرد و این شیوه تامین مالی از ارکان اقتصاد مقاومتی است که مجموع این موارد ارزشمند هستند زیرا این مولفه‌ها در شرایط امروز سینمای کشور عملاً وجود ندارند.

بازوی اجرایی سازمان سینمایی در دورۀ جدید، بر اساس اعلام قبلی در صدد است تا تمام توان خود را مصروف این امر نماید تا سینماگران در راستای نهضت توليد محتوا و اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی راهی را در پیش بگیرند که طی آن سینما و سینماگران قادر باشند با کمترین تکیه بر بودجه‌های دولتی روی پای خود بایستند و با کمترین دخالت‌های مالی، شاهد تولید و بهره‌وری در اکران‌ باشند. قبول شرایط نو و ايجاد فرصت‌هاى جديد حمایت از سینماگران، یکی از اقدامات اين دوره محسوب می‌شود. سینماگران پيشكسوت و كارگردانان جوان باید منتظر پاسخ مستقیم مخاطبان خود در اکران و نمایش باشند و با سود حاصل از اكران محصولی که خلق کرده‌اند، بسترهای لازم برای تولید اثر بعدی خود را فراهم نمایند. نکته مهم دیگری که در دوره جدید نمی‌توان نسبت به آن بی‌توجه بود حضور نسل جدید و تازه نفسی از فیلمسازان و تهیه کنندگان جوان است. آبرو، سرمایه و آینده سينماى حرفه‌اى قطعا متعلق به آنهاست که البته توجه ویژه به تجربه و توان پیشکسوتان را نیز نمی‌توان از نظر دور داشت.

اگر بخواهیم به موارد مغفول مانده اشارۀ مستقیمی داشته باشم شاید یکی از مهمترین آنها فضای مجازی باشد. پیشرفت‌هایی که به سبب شکل‌گیری این عرصۀ جدید پدید آمده بخش مغفول ماندۀ سينماى حرفه‌ای است که با سرعت و جدیت درحال تدوین نسخه نهایی از شیوه نامه‌ای جهت حمایت از کسب و کارهای نوآور و ارزش آفرین به منظور تحقق نهضت تولید محتوا در حوزه سینما هستيم. نسبت سینما و فضای مجازی و حرکت به سمت اقتصادی شدن فضای دیجیتال در این حوزه، ضرورتی است که باید توجه ویژه‌ای به آن داشت، زیرا نظام بازرگانى فيلم و تامین مالی سينما با پیشرفت‌های عرصه مجازى سازگاری نداشته است. همانگونه که ریاست سازمان سینمایی بارها در برنامه ‌هایشان به نهضت تولید محتوا اشاره داشته‌اند، بنیاد، همسو با این جنبش فرهنگی، اقدام به تشکیل شوراها و جلسات تخصصی کرده که طی سال آینده در همین جشنواره پیش‌ رو، شاهد برخی از نوآوری‌ها مى‌باشیم.

تعامل بنیاد طی این سال‌ها با هنرمندان سینما بسیار گویاتر از آن است که درصدد اثباتش باشیم اما امیدواریم این دادوستد فرهنگی بیش از پیش پررنگ‌تر و تاثیرگذارتر جلوه کند. بی‌گمان بسیاری از فیلمسازان ایرانی می‌توانند شهادت دهند که بنیاد در عرصه حضور بین‌المللی نقش بی بدیلی را علیرغم تمامی محدودیت‌های سیاسی برداشته است و خواهد برداشت. ما همواره با حفظ وظیفه حمایتی خود از سینماگران، هموار ساختن زمینه‌های مربوط به سرمایه‌گذاری‌های مشترک داخلی و خارجی را با جدیت دنبال می‌کنیم.

در آخر باید اشاره کنم که بنیاد فارابى، دیگر نهادهای فعال در سینما را نه تنها رقیب خود نمی‌داند بلکه همكارى‌هاى مشترك با اين نهادها را در دستور كار قرار داده و طى دو سال اخير برخى توليدات سينما محصول حمايت و همكارى فارابى و اين نهادها بوده، مديران فارابى دست دوستی به سوی هرکدام از نهادهاى سينمايى که تلاش می‌کنند تا اسباب سربلندی سینماگران ایرانی را فراهم نمایند دراز کرده و به گرمی می‌فشارد.

مطالب مرتبط

نظر شما

دسترسی سریع به آرشیو روزنامه

  • دسترسی سریع

  • پربازدید ترین ها

    آخرین اخبار